Turboskroef

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
General Electric T64-motor: skroef links, reduksie ratkas met toebehore in die middel en turbine regs

'n Turboskroefmotor is 'n turbine-enjin wat gewoonlik 'n vliegtuig se skroef aandryf.[1] 'n Turboskroefmotor is nie 'n ware straalmotor nie, die uitlaatgasse word nie gebruik om stukrag te verskaf nie, maar om die turbine aan te dryf.

In sy eenvoudigste ontwerp bestaan 'n turboskroefmotor uit 'n lug inlaat, gaskompressor, ontbrandingskamer, turbine en 'n uitlaat spuitstuk.[2] Lug word deur die inlaat ingesuig en saamgepers deur die kompressor. Brandstof word by die saamgepersde lug gevoeg in die ontbrandingskamer waar die lug/brandstof mengsel ontbrand. Die warm gasse sit uit in die turbine. Van die energie in die warm gasse word gebruik om die turbine te draai, die res word deur die reduksie ratkas na die skroef gestuur. Verdere uitsetting van die gasse vind plaas in die uitlaat spuitstuk waar die druk verminder tot atmosferiese druk. Die uitlaat spuitstuk verskaf weinige stukrag aangesien die meeste energie van die gasse geabsorbeer word deur die turbine en skroef.[3]

Tegniese aspekte[wysig | wysig bron]

Skematiese diagram van 'n turboskroefmotor
Aandrywingseffektiwiteitvergelyking van verskeie tipe gasturbinemotors.

Die uitlaatgasstukrag in 'n turboskroef word omgeskakel in die aandrywing van 'n as, dus kinetiese energie, wat verkry word uit die uitsetting van gasse in die turbine. Die gasse wat uitsit in die ontbrandingskamer en vloei na die turbine se energie moet twee dinge doen, die gaskompressor en die skroef aandryf. As gevolg hiervan is die oorblywende energie wat die gasse nog oor het, wanneer dit by die uitlaatspruitstukke uitbeweeg, laag.[4][5][6] Gevolglik dra die uitlaatgasse ongeveer 10% by tot die totale stukrag.[7] Die skroef se bydrae tot die totale stukrag is groter teen laer snelhede as teen hoër snelhede.[8]

Turboskroewe se omloopverhoudings kan van 50 tot 100 wees[9][10][11] maar die aandrywinglugvloei is minder gedefinieerd vir skroewe as vir waaiermotors. [12][13]

Die skroef word aan die turbine gekoppel met 'n reduksierat wat die hoë omwenteling/lae wringkrag na lae omwenteling/hoë wringkrag omskakel. Die skroef handhaaf normaalweg 'n konstante spoed met 'n veranderlike steekhoek, soos by tipes wat gebruik deur vliegtuie aangedryf deur suierenjins.

In teenstelling met die klein waaiers soos gebruik in turbowaaiermotors, het die skroef van die turboskroef 'n baie groter diameter wat dit toelaat om 'n aansienlike klomp lug te versnel. Dit het tot gevolg dat die lugstroom se snelheid benodig om 'n gegewe stukrag te produseer minder is. Dit is meer effektief om teen lae snelhede 'n groot volume lug effens te versnel as om 'n klein volume lug teen 'n groter graad te versnel, [14][15] 'n lae skyf las (stukrag per skyf[nota 1] area) verhoog die vliegtuig se energie effektiwiteit en verminder dus die brandstofgebruik.[16][17]

Vliegtuig skroewe se effektiwiteit neem af soos die vliegtuig se spoed vermeerder derhalwe word turboskroefmotors gewoonlik nie gebruik vir vliegtuie[4][5][6] wat vinniger as 0.6-0.7 Mach moet vlieg nie.[7] Propfan-motors, soortgelyk aan turboskroefmotors, word gebruik vir snelhede tot 0.75 Mach. Om die skroef se effektiwiteit te verbeter kan dit voorsien word met 'n meganisme wat die steekhoek verander relatief tot die lugspoed. 'n Veranderbare steekhoek skroef het die voordeel dat dit gebruik kan word om negatiewe stukrag te produseer, tipies wanneer die vliegtuig land en word gebruik om die vliegtuig te stop. Nog 'n voordeel van 'n veranderbare steekhoek skroef is dat in die geval van motorfaling, die skroef in die faan[nota 2] posisie gestel kan word, wat die lugweerstand van die stilstaande skroef minimiseer.[18]

Die meeste turbostraal en turbowaaier motors gebruik aksiale kompressors terwyl die meeste turboskroef motors ten minste vir een stadium 'n sentrifugale kompressor gebruik wat die voordeel het dat dit eenvoudig en lig is maar ten koste van vaartbelyning.

Skematiese diagram van die werking van 'n eenvoudige turbo-as motor. Die kompressor is groen en die onafhanklike as-turbine is pers.

Normaalweg is die kragturbine 'n integrale deel van die gasverbrandingseksie, maar daar is ook 'n ontwerp vir 'n kragturbine wat onafhanklik draai van die gaskompressor. Dit laat die skroef toe om vry en onafhanklik te draai van die kompressor se spoed.[19] Die oorblywende potensiële stukrag van die turbo-as motor word geneutraliseer deur die uitlaat van die turbine te verleng en 180 grade te swaai wat opponerende kragte tot gevolg het. Behalwe die onafhanklike as is daar geen ander verskille tussen die turboskroef en turboas motors nie.[20]

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Alan Arnold Griffith het reeds in 1926 'n dokument gepubliseer oor die ontwerp en werking van die turboskroef motor. Daarna was ontwikkelings werk gedoen deur die Britse Lugmag se navorsingseenheid Royal Aircraft Establishment, hulle het gefokus op aksiale-turbines wat krag kan oordra na 'n as om 'n skroef aan te dryf. Vanaf 1929 het Frank Whittle begin werk aan sentrifugale turbine ontwerpe wat slegs straalenjin stukrag lewer.[21]

Die wêreld se eerste turboskroef is ontwerp deur die Hongaarse meganiese ingenieur György Jendrassik.[22] Jendrassik het in 1928 'n ontwerp oor 'n turboskroef motor gepubliseer en op 12 Maart 1929 het hy sy ontwerp gepatenteer. In 1938 het hy 'n kleiner (100 perdekrag; 74.6 kW) eksperimentele weergawe van die gasturbine gebou.[23] Die groter Jendrassik Cs-1, met 'n verwagte uitset van 1 000 bruto perdekrag, was geproduseer en getoets by die Ganzwerke in Boedapest tussen 1937 en 1941. Dit was 'n asvloei ontwerp met vyftien kompressor en sewe turbine fases, 'n ringvormige verbrandingskamer en vele moderne kenmerke. Dit motor het vir die eerste keer in 1940 geloop maar ontbrandings probleme het die uitset tot 400  bruto perdekrag beperk. In 1941 was die ontwikkelings werk gestaak weens die Tweede Wêreldoorlog en die fabriek is gebruik vir konvensienele motor produksie. Die wêreld se eerste turboskroef wat in massas geproduseer is, is ontwerp deur Max Adolf Mueller in 1942.[24]

Die publiek het die eerste keer van die turboskroefmotor kennis geneem in Februarie 1994 nadat 'n artikel verskyn het in die Britse lugvaart tydskrif Flight. Die artikel het 'n gedetaileerde wegsny skets bevat van hoe die turboskroef moontlik kan lyk. Die skets het baie ooreengekom met die nog toekomstige Rolls-Royce Trent-motor.[25] Die eerste Britse turboskroefmotor was die Rolls-Royce RB.50 Trent, 'n motor wat ontwikkel is van die Rolls-Royce Derwent II en toegerus is met 'n reduksierat en vyfblad skroef. Die Gloster Meteor EE227 is toegerus met twee van die Trent-motors en daarna verwys as die Trent-Meteor, wat dit die wêreld se eerste turboskroef vliegtuig gemaak het, al was dit slegs gebruik vir toetse en ontwikkeling en nie vir produksie nie.[26][27] Hierdie vliegtuig het op 20 September 1945 sy eerste vlug voltooi. Met die ondervinding wat Rolls-Royce hier opgedoen het, het hulle die Rolls-Royce Clyde-motor ontwikkel. Dit is die eerste turboskroef motor wat ten volle gesertifiseer word vir militêre en burgerlike gebruik[28] asook die Rolls-Royce Dart-motor. Laasgenoemde is een van die mees betroubaarste turboskroef motors ooit gebou en die motor was vir 50 jaar in produksie. Die Vickers Viscount is die eerste vliegtuig wat aangedryf is met turboskroefmotors wat in massas geproduseer is; daar is 'n groot aantal van die vliegtuie verkoop.[29] Dit was ook die eerste viermotorige turboskroef vliegtuig en het sy nooiensvlug op 16 Julie 1948 voltooi. Die eerste enkelmotorige turboskroef vliegtuig is die Boulton Paul Balliol, aangedryf deur 'n Armstrong Siddeley Mamba-motor en het op 24 Maart 1948 sy nooiensvlug voltooi.[30]

Die Kuznetsov NK-12 is steeds die kragtigste turboskroefmotor

Die Sowjetunie het voortgebou op die ontwikkeling van die Duitse maatskappy Junkers Motorenwerke na die Tweede Wêreldoorlog terwyl BMW, Heinkel en Daimler-Benz ook motors ontwikkel en getoets het. Alhoewel die Sowjetunie op daardie stadium die vermoë gehad het om die raamwerk en romp te bou vir 'n straalaangedrewe strategiese bomwerper, wat vergelykbaar is met die Boeing B-52 Stratofortress, het hulle eerder die Toepolef Tu-95 Bear gebou wat aangedryf is deur vier Kuznetsov NK-12 turboskroefmotors - elk toegerus met twee kontra-roterende skroewe. Die skroewe se punte was aangepas om teen supersoniese snelhede te kan werk om sodoende maksimum kruissnelhied te verseker van 575 mph. Dit was op daardie stadium vinniger as die eerste straalaangedrewe vliegtuie en vergelykbaar met die kruissnelhede van die meeste vliegtuie. Die Bear het die Sowjetunie lank gedien, tewens dit is hulle mees suksesvolste gevegs en verkenningsvliegtuig en 'n simbool van Sowjet se magvertoon gedurende die 20ste eeu. Die Verenigde State het ook vliegtuie uitgerol met kontra-roterende turboskroefmotors soos die rampspoedige Allison T40-motor. Dit was in wese twee Allison T38 motors wat langs mekaar was met 'n gemeenskaplike ratkas om die kontra-roterende skroewe aan te dryf. Dit het gelei tot 'n reeks eksperimentele vliegtuie gedurende die 1950's wat aangedryf is met die T40, een model is die Convair R3Y Tradewind vliegboot wat egter nooit deur die Amerikaanse Vloot gebruik is nie.

Die eerste Amerikaanse turboskroefmotor is die General Electric XT31-motor wat gebruik is in die eksperimentele Consolidated Vultee XP-81.[31] Die XP-81 het in Desember 1945 sy eerste vlug onderneem en is die eerste vliegtuig wat aangedryf is met beide turboskroef en turbostraal-motors. Die kennis en ondervinding opgedoen met die Allison T38 is gebruik en het gehelp met die ontwikkeling van die Allison T56 turboskroefmotor. Vier van die T56's is gebruik om die Lockheed L-188 Electra aan te dryf, sy militêre weergawe die Lockheed P-3 Orion asook die C-130 Hercules transportvliegtuig. Een van die turboskroefmotors waarvan die meeste geproduseer en gebruik is in burgerlike lugvaart is die Pratt & Whitney Canada PT6-motor.

Die eerste turbine, as aangedrewe helikopter is die Kaman K-225, 'n ontwikkeling van Charles Kaman se K-125 se helikopter met twee gesinchroniseerde skroewe. Die K-225 het 'n Boeing T50 turboas-motor gebruik en sy eerste vlug op 11 Desember 1951 voltooi.[32]

Operasionele gebruik[wysig | wysig bron]

'n Militêre transportvliegtuig met meer as 2,500 van die Lockheed C-130 Hercules gebou

In vergelyking met turbowaaiermotors is turboskroefmotors die mees effektiefste teen snelhede onder 725 km/h (450 mph; 390 knope) want die snelheid van die lug oor die skroef is redelik stadig. Moderne turboskroef vliegtuie se kruissnelheid is bykans dieselfde as die van die kleiner streeks straalaangedrewe vliegtuie, maar gebruik slegs tweederdes van die brandstof per passasier teenoor die straalmotors.[33] Skroef aangedrewe vliegtuie vlieg egter teen laer hoogtes as straalaangedrewe vliegtuie omrede laasgenoemde vinniger kan vlieg op hoër hoogtes en ook meer brandstof effektief is op hoër hoogtes.

In vergelyking met suierenjins is die voordele van die turboskroefmotors 'n beter krag-tot-gewig verhouding (wat korter opstyg afstande tot gevolg het) en betroubaarheid wat die aanvanklike hoër koste, instandhouding en brandstofverbruik (teenoor suierenjins) aanvaarbaar maak. Omrede stralermotorbrandstof meer beskikbaar is as aangepaste motorvoertuigbrandstof vir vliegtuigenjins, word turboskroef aangedrewevliegtuie verkies vir die Cessna 208 Caravan en Quest Kodiak wat gebruik word as bosvliegtuie.

Die Beech King Air en Super King Air is die turboskroef besigheidsvliegtuie waarvan die meeste vervaardig is, met 'n gesamentlik 7,300 eenhede soos op Mei 2018[34]

Turboskroefmotors word gewoonlik gebruik vir kleiner subsoniese vliegtuie, maar die Toepolef Tu-114 kan snelhede van tot 470 knope bereik. Groot militêre vliegtuie soos die Toepolef Tu-95 en burgerlike vliegtuie soos die Lockheed L-188 Electra word ook aangedryf deur turboskroefmotors. Die Airbus A400M Atlas word aangedryf deur vier Europrop TP400-motors wat die tweede kragtigste turboskroefmotors is wat vervaardig is na die Kuznetsov NK-12-motors.

In 2017 was die mees turboskroef aangedrewevliegtuie nog in gebruik as volg: ATR 42/72 (950 vliegtuie), Bombardier Q400 (506) en Dash 8-100/200/300 (374), Beechcraft 1900 (328), de Havilland Canada DHC-6 Twin Otter (270), Saab 340 (225).[35] Ander minder bekende en ouer vliegtuie is: BAe Jetstream 31, Embraer EMB 120 Brasilia, Fairchild Swearingen Metroliner, Dornier 328, Saab 2000, Xian MA60, MA600 en MA700, Fokker 27 en 50.

Betroubaarheid[wysig | wysig bron]

Die Australise Vervoer Veiligheidsraad het tussen 2012 en 2016 417 insidente aangeteken waarby turboskroefvliegtuie betrokke was. Daar het ongeveer 83 insidente per jaar, met 1,4 miljoen vliegure betrokke, plaasgevind dus 2.2 insidente per 10 000 ure. Drie van die insidente is as hoë-risiko geklassifiseer wat motorfaling en onbeplande landings deur enkelmotorige vliegtuie, Cessna 208 Caravan, insluit. Vier is as medium risiko en 96% as lae-risiko geklassifiseer.

Twee insidente het gelei tot ligte beserings as gevolg van die motorfalings asook botsings op die grond (landbou vliegtuie) en vyf ongelukke waar die vluigtuie in die lug was: vier in landbou en een deur 'n ambulansvliegtuig. [36]

Turbomotors tans in gebruik[wysig | wysig bron]

Jane's All the World's Aircraft. 2005–2006.

Vervaardiger Land Naam Gewig (droog) (kg) Opstyg gradering (kW) Toepassing
Dongan Engine Manufacturing Company Vlag van Volksrepubliek China Volksrepubliek China Dongan WJ5E 720 2130 Harbin SH-5, Xi'an Y-7
Europrop International Vlag van Europese Unie Europese Unie Europrop TP400 1800 8203 Airbus A400M Atlas
General Electric Vlag van Verenigde State van Amerika VSA CT7-5A 365 1294
General Electric Vlag van Verenigde State van Amerika VSA CT7-9 365 1447 CASA/IPTN CN-235, Let L-610, Saab 340, Sukhoi Su-80
General Electric Vlag van Verenigde State van Amerika VSA
Flag of the Czech Republic Tsjeggië
General Electric H80[37] 200 550 - 625 Thrush Model 510, Let 410NG, Let L-410 Turbolet UVP-E, CAIGA Primus 150, Nextant G90XT
General Electric Vlag van Verenigde State van Amerika VSA T64-P4D 538 2535 Aeritalia G.222, de Havilland Canada DHC-5 Buffalo, Kawasaki P-2J
Honeywell Vlag van Verenigde State van Amerika VSA TPE331 Series 150 - 275 478 - 1650 Aero/Rockwell Turbo Commander 680/690/840/960/1000, Antonov An-38, Ayres Thrush, BAe Jetstream 31/32, BAe Jetstream 41, CASA C-212 Aviocar, Cessna 441 Conquest II, Dornier Do 228, Fairchild Swearingen Metroliner, General Atomics MQ-9 Reaper, GrumGeman, Mitsubishi MU-2, North American Rockwell OV-10 Bronco, Piper PA-42 Cheyenne, RUAG Do 228NG, Short SC.7 Skyvan, Short Tucano, Swearingen Merlin, Fairchild Swearingen Metroliner
Honeywell Vlag van Verenigde State van Amerika VSA LTP 101-700 147 522 Air Tractor AT-302, Piaggio P.166
KKBM Vlag van Rusland Rusland NK-12MV 1900 11033 Antonov An-22, Toepolef Tu-95, Toepolef Tu-114
Ivchenko-Progress Vlag van Oekraïne Oekraïne TV3-117VMA-SB2 560 1864 Antonov An-140
Klimov Vlag van Rusland Rusland TV7-117S 530 2100 Ilyushin Il-112, Ilyushin Il-114
Ivchenko-Progress Vlag van Oekraïne Oekraïne AI20M 1040 2940 Antonov An-12, Antonov An-32, Ilyushin Il-18
Ivchenko-Progress Vlag van Oekraïne Oekraïne AI24T 600 1880 Antonov An-24, Antonov An-26, Antonov An-30
LHTEC Vlag van Verenigde State van Amerika VSA LHTEC T800 517 2013 AgustaWestland Super Lynx 300 (CTS800-4N), AgustaWestland AW159 Lynx Wildcat (CTS800-4N), Ayres LM200 Loadmaster (LHTEC CTP800-4T) (vliegtuig nooit gebou nie), Sikorsky X2 (T800-LHT-801), TAI/AgustaWestland T-129 (CTS800-4A)
Omsk Engine Design Bureau Vlag van Rusland Rusland TVD-20 240 1081 Antonov An-3, Antonov An-38
Pratt & Whitney Kanada Flag of Canada.svg Kanada PT-6 Series 149 - 260 430 - 1500 Air Tractor AT-502, Air Tractor AT-602, Air Tractor AT-802, Beechcraft Model 99, Beechcraft King Air, Beechcraft Super King Air, Beechcraft 1900, Beechcraft T-6 Texan II, Cessna 208 Caravan, Cessna 425 Corsair/Conquest I, de Havilland Canada DHC-6 Twin Otter, Harbin Y-12, Embraer EMB 110 Bandeirante, Let L-410 Turbolet, Piaggio P.180 Avanti, Pilatus PC-6 Porter, Pilatus PC-12, Piper PA-42 Cheyenne, Piper PA-46-500TP Meridian, Shorts 360, Daher TBM 700, Daher TBM 850, Daher TBM 900, Embraer EMB 314 Super Tucano
Pratt & Whitney Kanada Flag of Canada.svg Kanada PW120 418 1491 ATR 42-300/320
Pratt & Whitney Kanada Flag of Canada.svg Kanada PW121 425 1603 ATR 42-300/320, Bombardier Dash 8 Q100
Pratt & Whitney Kanada Flag of Canada.svg Kanada PW123 C/D 450 1603 Bombardier Dash 8 Q300
Pratt & Whitney Kanada Flag of Canada.svg Kanada PW126 C/D 450 1950 BAe ATP
Pratt & Whitney Kanada Flag of Canada.svg Kanada PW127 481 2051 ATR 72
Pratt & Whitney Kanada Flag of Canada.svg Kanada PW150A 717 3781 Bombardier Dash 8 Q400
PZL Vlag van Pole Pole TWD-10B 230 754 PZL M28
NPO Saturn Vlag van Rusland Rusland TVD-1500S 240 1044 Sukhoi Su-80
Rolls-Royce Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk Dart Mk 536 569 1700 Avro 748, Fokker F27, Vickers Viscount
Rolls-Royce Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk Tyne 21 569 4500 Aeritalia G.222, Breguet Atlantic, Transall C-160
Rolls-Royce Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk 250-B17 88.4 313 Fuji T-7, Britten-Norman Turbine Islander, O&N Cessna 210, Soloy Cessna 206, Propjet Bonanza
Rolls-Royce Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk Allison T56 828 - 880 3424 - 3910 Lockheed P-3 Orion, Northrop Grumman E-2 Hawkeye, Grumman C-2 Greyhound, C-130 Hercules
Rolls-Royce Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk AE2100A 715.8 3095 Saab 2000
Rolls-Royce Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk AE2100J 710 3424 ShinMaywa US-2
Rolls-Royce Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk AE2100D2, D3 702 3424 Alenia C-27J Spartan, Lockheed Martin C-130J Super Hercules
Rybinsk Vlag van Rusland Rusland TVD-1500V 220 1156
Saturn Vlag van Rusland Rusland TAL-34-1 178 809
Turbomeca Flag of France.svg Frankryk Arrius 1D 111 313 Socata TB 31 Omega
Turbomeca Flag of France.svg Frankryk Arrius 2F 103 376
Walter Aircraft Engines Flag of the Czech Republic Tsjeggië M601 Series[38] 200 560 Let L-410 Turbolet, Aerocomp Comp Air 10 XL, Aerocomp Comp Air 7, Ayres Thrush, Dornier Do 28, Lancair Propjet, Let Z-37T, Let L-420, Myasishchev M-101T, PAC FU-24 Fletcher, Progress Rysachok, PZL-106 Kruk, PZL-130 Orlik, SM-92T Turbo Finist
Walter Aircraft Engines Flag of the Czech Republic Tsjeggië M602A 570 1360 Let L-610
Walter Aircraft Engines Flag of the Czech Republic Tsjeggië M602B 480 1500

Notas[wysig | wysig bron]

  1. Skyf area:die sirkel area van die skroef in een omwenteling
  2. Wanneer die skroef so gestel word dat dit die minste lugweerstand bied

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. "Turboprop", Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge, Federal Aviation Administration, 2009.
  2. "Aviation Glossary - Turboprop". dictionary.dauntless-soft.com. Besoek op 2019-07-07.
  3. Rathore, Mahesh. Thermal Engineering. Tata McGraw-Hill Education. p. 968.
  4. 4,0 4,1 Turboprop Engine. Glenn Research Center (NASA).
  5. 5,0 5,1 "Turboprop Thrust" Glenn Research Center (NASA)
  6. 6,0 6,1 "Variations of Jet Engines". smu.edu. Besoek op 31 Augustus 2016.
  7. 7,0 7,1 "The turbofan engine" (PDF). SRM Institute of Science and Technology, Department of aerospace engineering. 18 April 2015.
  8. J. Russell (2 Augustus 1996). Performance and Stability of Aircraft. Butterworth-Heinemann. p. 16. ISBN 0080538649.
  9. Kroo, Ilan en Alonso, Juan (18 April 2015). "Aircraft Design: Synthesis and Analysis, Propulsion Systems: Basic Concepts".AS1-onderhoud: Veelvoudige name: authors list (link)
  10. Spakovszky, Zoltán S. "Kontak vir Zoltán S. Spakovszky".
  11. ""If the cowl is removed from the fan the result is a turboprop engine. Turbofan and turboprop engines differ mainly in their bypass ratio: 5 or 6 for turbofans and as high as 100 for turboprop."". Tata McGraw-Hill Education. 19 April 2015. p. 550.
  12. Propeller thrust. Glenn Research Center (NASA).
  13. Philip Walsh, Paul Fletcher (15 April 2008). Gas Turbine Performance It has better fuel consumption than a turbojet or turbofan, due to a high propulsive efficiency.., achieving thrust by a high mass flow of air from the propeller at low jet velocity. Above 0.6 Mach number the turboprop in turn becomes uncompetitive, due mainly to higher weight and frontal area.. John Wiley & Sons.
  14. Paul Bevilaqua. The shaft driven Lift Fan propulsion system for the Joint Strike Fighter page 3. Presented 1 May 1997. DTIC.MIL Word document, 5.5 MB. Accessed: 25 February 2012.
  15. Bensen, Igor. "How they fly - Bensen explains all" Gyrocopters UK. Accessed: 10 April 2014.
  16. Johnson, Wayne. Helicopter theory pp3+32, Courier Dover Publications, 1980. Accessed: 25 February 2012. ISBN 0-486-68230-7
  17. Wieslaw Zenon Stepniewski, C. N. Keys. Rotary-wing aerodynamics p3, Courier Dover Publications, 1979. Accessed: 25 February 2012. ISBN 0-486-64647-5
  18. "Operating Propellers during Landing & Emergencies". www.experimentalaircraft.info. Besoek op 2019-07-08.
  19. Staff writer(s); no by-line. "An Engine Ahead of Its Time". PT6 Nation. Pratt & Whitney Canada.
  20. Nag, P.K. "Basic And Applied Thermodynamics Geargiveer 19 April 2015 op Wayback Machine" p550. Published by Tata McGraw-Hill Education. Quote: "If the cowl is removed from the fan the result is a turboprop engine. Turbofan and turboprop engines differ mainly in their bypass ratio: 5 or 6 for turbofans and as high as 100 for turboprop."
  21. Gunston Jet, p. 120
  22. Gunston World, p.111
  23. "Magyar feltalálók és találmányok - JENDRASSIK GYÖRGY (1898 - 1954)". SZTNH. Besoek op 2012-05-31.
  24. Green, W. and Swanborough, G.; "Plane Facts", Air Enthusiast Vol. 1 No. 1 (1971), Page 53.
  25. "Our Contribution - How Flight Introduced and Made Familiar With Gas Turbines and Jet Propulsion" Flight, 11 May 1951, p. 569.
  26. James p. 251-2
  27. Green p.18-9
  28. "rolls-royce trent - armstrong siddeley - 1950 - 2035 - Flight Archive". flightglobal.com. Besoek op 31 August 2016.
  29. Green p.82
  30. Green p.81
  31. Green p.57
  32. "Smithsonian National Air and Space Museum - Collections - Kaman K-225 (Long Description)". National Air and Space Museum. Besoek op 4 April 2013.
  33. "More turboprops coming to the market - maybe - CAPA - Centre for Aviation". centreforaviation.com. Besoek op 31 August 2016.
  34. Textron Aviation (May 30, 2018). "Beechcraft King Air 350i rolls out improved situational awareness, navigation". Persberig. https://txtav.com/en/newsroom/2018/05/beechcraft-king-air-350i-rolls-out-improved-situational-awareness-navigation. 
  35. "787 stars in annual airliner census". FlightGlobal. 14 August 2017.
  36. Gordon Gilbert (June 25, 2018). "ATSB Study Finds Turboprop Engines Safe, Reliable".
  37. "The H-Series Engine | Engines | B&GA | GE Aviation". www.geaviation.com. Besoek op 2016-06-01.
  38. [1], PragueBest s.r.o. "History | GE Aviation". www.geaviation.cz. Besoek op 2016-06-01.

Bibliografie[wysig | wysig bron]

  • Green, W. and Cross, R.The Jet Aircraft of the World (1955). London: MacDonald
  • Gunston, Bill (2006). The Development of Jet and Turbine Aero Engines, 4th Edition. Sparkford, Somerset, England, UK: Patrick Stephens, Haynes Publishing. ISBN 0-7509-4477-3.
  • Gunston, Bill (2006). World Encyclopedia of Aero Engines, 5th Edition. Phoenix Mill, Gloucestershire, England, UK: Sutton Publishing Limited. ISBN 0-7509-4479-X.
  • James, D.N. Gloster Aircraft since 1917 (1971). London: Putnam & Co. ISBN 0-370-00084-6

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]