Aliwal-Noord
| Aliwal-Noord | |
 |
|
  Aliwal-Noord
|
|
 Aliwal-Noord
|
|
| Koördinate: | |
| Land |  Suid-Afrika |
|---|---|
| Provinsie | Oos-Kaap |
| Distriksmunisipaliteit | Joe Gqabi |
| Plaaslike Munisipaliteit | Maletswai |
| Stigting | 1849 |
| Regering | |
| - Tipe | Plaaslike Munisipaliteit |
| Hoogte | 1 328 m (4 357 vt) |
| Bevolking (2001) | |
| - Dorp | 8 542 |
| Tydsone | SAST (UTC+2) |
| Poskode | 9750 |
| Skakelkode(s) | +27 (0)51 |
Aliwal-Noord is 'n dorp in die Oos-Kaap, Suid-Afrika, wat deel uitmaak van die munisipaliteit Maletswai met 37 300 inwoners (2001). Die dorp is bekend vir sy twee warmwaterbronne, wat daagliks meer as twee miljoen liter water teen 'n temperatuur van sowat 35° C oplewer. 'n Dorpsmuseum behandel die plaaslike geskiedenis. In 1869 is die grensooreenkoms tussen die destydse Republiek van die Oranje-Vrystaat en Basoetoland (die huidige Lesotho) hier onderteken.
Inhoud |
Geografiese besonderhede [wysig]
Die dorp is geleë op die suidelike oewer van die Oranjerivier en is 206 km suid van Bloemfontein op die N6 nasionale hoofpad. Die Kraairivier sluit by die Oranjerivier aan net noordoos van die dorp. Suidwes van die dorp lê Kramberg wat tot ongeveer 2000 m bo seespieël ryk.
Die sakekern en middedorp word omring deur die volgende woonbuurte: Dukathole, Hilton, Joe Gqabi, die Bronne (waar die bekende Aliwal Spa geleë is) en Arborsig. Vele inwoners en personeel van die Goedemoed Korrektiewe Dienste-fasiliteit (geleë aan die Vrystaatse kant van die Oranjerivier) gebruik ook gereeld die dorp se ondernemings, hospitaal, kerke en skole.
Die dorp word met naburige dorpe verbind deur 'n goeie padstelsel, en dien as deurgang vir toeriste op pad na oorde in die Oos-Kaapse Drakensberge. Die spoorwegstasie het gesluit, hoewel daar nog by geleentheid goederetreine aankom wat vrag vervoer na die groot rollermeul in die nywerheidsgebied. 'n Goeie vliegveld met drie grasbedekte aanloopbane bedien die dorp.
Geskiedenis en Kerke [wysig]
Ontstaansgeskiedenis [wysig]
Die dorp is aangelê op die plaas Buffelsvallei, wat behoort het aan Pieter Jacobus de Wet, die eerste persoon wat hom permanent hier kom vestig het. De Wet en sy familie is begrawe op die rantjie naby die oorspronklike woonhuis en 'n monument is later deur die familie opgerig ter nagedagtenis aan die "stigter" van die dorp.
Aliwal-Noord is vernoem na die oorwinning wat sir Harry Smith, die destydse goewerneur, oor die Sikhs in die slag van Aliwal in Indië behaal het. Daar was nog 'n dorp in Suid-Afrika wat die naam "Aliwal" gedra het – in werklikheid net vir 'n kort tydjie het dit Aliwal-Suid geheet. Vandag staan hierdie dorp weer onder sy ou naam bekend – Mosselbaai.
Die Tweede Vryheidsoorlog [wysig]
Tydens die Tweede Vryheidsoorlog is 'n konsentrasiekamp net oos van die dorp in die bog van die Kraairivier aangelê. Daar kan ook drie sandsteen blokhuise uit die oorlogtyd in die dorp gevind word. 'n Aantal blokhuise van sandsakke en sink is ook hier opgerig, maar hulle het verwaarloos en is later vernietig. Die oorgang by die rivier tussen die Kaapkolonie en die Vrystaat was van groot belang vir die Engelse in hulle stryd teen die Boeremagte en daarom was die dorp swaar bewaak tydens die oorlogstyd.
Vandag kan verskeie monumente om die oorlog te gedenk in en om die dorp gevind word. By die suidelike uitgang van die dorp is 'n gedenktuin om die Boeremagte en hulle rol in die oorlog te gedenk. By een van die genoemde blokhuise is 'n gedenkteken en die grafte van 'n hele aantal Engelse soldate wat in die oorlog gesterf het. Naby die Kraairivier is 'n gedenksteen opgerig wat die plek aandui waar die konsentrasiekamp was. Die stoflike oorskot van die inwoners van die konsentrasiekamp is by die Gedenktuin herbegrawe.
Klimaat [wysig]
Aliwal-Noord ontvang gemiddeld 418 mm reën per jaar, meestal gedurende die somermaande.
Gemiddelde dagtemperature wissel van 15,6 °C in Junie tot 29,7 °C in Januarie. Die omgewing is die koudste in Julie wanneer die kwik gemiddeld val tot -0,1 °C gedurende 'n wintersnag[1]. Sommige inwoners het al snags buitetemperature so laag as -7 °C gemeet.
Aliwal-Noord vandag [wysig]
Opleidingsinstansies [wysig]
Benewens 'n groot aantal hoër- en laerskole in die dorp, is daar ook 'n tak van die Ikhala FET-kollege wat naskoolse opleiding in verskillende rigtings verskaf.
Sportklubs en -fasiliteite [wysig]
Aliwal-Noord beskik vandag oor 'n hele aantal aktiewe sportklubs met baie goeie fasiliteite.
- Atletiekstadion, wat ook vir rugbywedstryde gebuik word
- Gholfklub
- Rolbalklub
- Twee rugbyklubs
- Snoekerklub
- Tennisklub
- Twee hengelklubs
- Vliegduifklub
Toerisme [wysig]
Aliwal-Noord is bekend om sy twee warm minerale bronne en albei lewer water van 34 °C met buitengewoon hoë konsentrasies minerale en gasse.
Die warmbron en ontspanningsoord, Aliwal Spa, is geleë in die munisipale gebied. Sedert 2010-2013 ondergaan die eens pragtige oord se swembaddens opknappings deur die Maletswai Plaaslike Munisipaliteit en is die oord gesluit vir die publiek.
Bekende boorlinge [wysig]
- Bennie Osler, 'n springbokrugbyspeler in 1901.
- Dr. Ferdinand Postma, teoloog
- Ds. Dirk Postma, 'n leier in die Gereformeerde Kerk
Fotogalery [wysig]
-
Aliwal-Noord se ingang vanaf die R58 gesien.
-
Hertzogbrug vanaf die Oranjerivier se loop gesien.
-
Klein winkeltjie in die hoofstraat van Dukatole
-
Dukatole - Straataansig
