Sierra Leone

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Republic of Sierra Leone
Republiek Sierra Leone
Vlag van Sierra Leone Wapen van Sierra Leone
Vlag Wapen
Nasionale leuse: Unity, Freedom, Justice
(Engels vir: "Eenheid, Vryheid, Geregtigheid")
Volkslied: High We Exalt Thee, Realm of the Free
(Engels vir: "Hoë prys ons jy, Land van die Vrye")
Ligging van Sierra Leone
Hoofstad Freetown

8°29′N 13°14′W / 8.483°N 13.233°W / 8.483; -13.233

Grootste stad Freetown
Amptelike tale Engels, Bengaals[1]
Regering Unitêre presidensiële
grondwetlike republiek
Julius Maada Bio
Mohamed Juldeh Jalloh
David J. Francis
Onafhanklikheid
• van die Verenigde Koninkryk
• Republiek
• Huidige grondwet

27 April 1961
19 April 1971
1 Januarie 1991
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
71 740 km2  (117de)
27 700 myl2
1,1
Bevolking
 - 2015-skatting
 - 2013-sensus
 - Digtheid
 
7 075 641[2] (103de)
6 190 280[2]
79,4 / km2 (114de)
205,6 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2019-skatting

$13,161 miljard[3]
$1 701[3]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2019-skatting

$3,998 miljard[3]
$517[3]

MOI (2017) Green Arrow Up Darker.svg 0,419[4] (184ste)  –  laag
Gini (2011) 34[5] –  medium
Geldeenheid Leone (SLL)
Tydsone
 - Somertyd
GMT (UTC±0)
nie toegepas nie (UTC±0)
Internet-TLD .sl
Skakelkode +232

Sierra Leone (Engels: [siːˈɛərə liːˈoʊniː, -liːˈoʊn], ), amptelik die Republiek Sierra Leone (Engels: Republic of Sierra Leone), is 'n land in Wes-Afrika, aan die kus van die Atlantiese Oseaan. Die land grens aan Guinee in die noorde en Liberië in die suidooste.

Nasa-Satellietbeeld van Sierra Leone
Kaart van Sierra Leone
Topografiese kaart van Sierra Leone
Klimaatsones in Sierra Leone volgens die Köppen-klimaatklassifikasie

Die geskrewe geskiedenis van Sierra Leone begin in 1462, toe Portugese ontdekkers die eerste keer hier aan wal gegaan en die land "Leeuberge" genoem het. Europeërs het die land gebruik as 'n bron van slawe, maar in 1787 is die hoofstad Freetown gevestig as 'n stad vir voormalige slawe wat in Londen gewoon het.

In 1808 het Sierra Leone 'n kroonkolonie geword, wat so gebly het tot die helfte van die 20ste eeu, toe die proses van die ontbinding van kolonisasie begin het. Dit het gelei tot onafhanklikheid op 27 April 1961. Sir Milton Margai (1895–1964) was die land se eerste premier.

Sierra Leone word opgedeel in drie provinsies en een distrik:

  • Oostelike provinsie
  • Noordelike provinsie
  • Suidelike provinsie
  • Westelike gebied

Groot gedeeltes van die kuslyn van Sierra Leone bestaan uit moerasse, met die uitsondering van die skiereiland waar die hoofstad Freetown geleë is. Die res van Sierra Leone is hoofsaaklik 'n plato (ongeveer 300 m bo seespieël) bedek met woude, en berge in die ooste van die land (hoogste punt Loma Mansa, 1 948 m).

Die klimaat is tropies, met 'n reënseisoen van Mei tot Desember. Die grootste stede is die hoofstad Freetown, Koindu, Bo, Kenema en Makemi. Sierra Leone is 'n baie arm nasie met groot verskille in rykdomverdeling. Die hoofstad Freetown het 'n bevolking van sowat 1 070 200 in 2006, insluitende Kreole, wat van bevryde slawe afstam.

Wat die ekonomie betref, is Sierra Leone soos ander ontwikkelende lande afhanklik van die uitvoer van grondstowwe (die land het groot minerale rykdomme) en van 'n landbou met 'n geringe produktiwiteit, wat aan 75% van die bevolking werk verskaf. Vanweë die Britse koloniale beleid bestaan daar sosio-ekonomiese en politieke gapings tussen die hoofstad en die binneland.

Die toestande asook die stamverskille het 'n invloed op die politieke stabiliteit van die land wat konflikte in die verlede beleef het.

Sierra Leone het 'n oppervlakte van byna 72 740 km² en word in die noorde en ooste deur Guinee begrens, in die suidooste deur Liberië en in die suide en weste deur die Atlantiese Oseaan; die land het 'n kuslyn van 340 km. Van die kus af styg die reliëf in 'n noordoostelike rigting na die Lomaberge (hoogste spits Durukonko, 1 948 m) en die Tingiheuwels (hoogste spits Sankan Biriwa, 1 853 m).

Albei is oorblyfsels van 'n kristalagtige formasie van die Afrikaskild, wat tydens die Tersiêr opgehef is en ryk is aan minerale. In die suidweste gaan die berglandskap oor in ’n heuwellandskap. Met uitsondering van die steil, rotsagtige heuwels op die skiereiland Sierra Leone by Freetown, bestaan die kusgebied uit 'n lae, moerasagtige vlakte.

Die moerasse strek tot in die riviervallei, terwyl wortelboombosse in die estuariumgebied en by inhamme aan die kus gedy. Die talle riviere wat in 'n suidwestelike rigting deur die land stroom, byvoorbeeld die Groot en die Klein Scarcies, die Rakel, die Sewa, die Moa en die Mano, vorm ’n uitgebreide dreineringsnetwerk, maar is weens stroomversnellings nie juis bevaarbaar nie.

Hul wye, tregtervormige mendings (estuaria). veroorsaak diep insnydings aan die kuslyn. Sierra Leone het 'n hoë reënval, wat wissel tussen 3 300 mm aan die suidkus en 2 000 mm in die savanneagtige noorde.

Dit word veroorsaak deur die land se ligging binne die tropiese stygreëngebied en deur die suidwesmoeson, wat van middel April tot middel November waai. Die reëns veroorsaak egter moerastoestande in die laagliggende gebiede en ernstige erosietoestande in die hoër dele, terwyl onvrugbare laterietgrond weens uitloging gevorm word – laasgenoemde is rooi vanweë die taamlik groot hoeveelhede yster wat in die grond agterbly.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) "How Bengali became an official language in Sierra Leone". The Indian Express. 21 Februarie 2017. Besoek op 22 Julie 2019.
  2. 2,0 2,1 (en) Official projection (medium variant) for the year 2013 based on the population and housing census held in Sierra Leone on 4 Desember 2004 Geargiveer 30 Julie 2013 op Wayback Machine. statistics.sl. bl. 13.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 (en) "Sierra Leone". Internasionale Monetêre Fonds. April 2019. Besoek op 22 Julie 2019.
  4. (en) "2018 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2018. Besoek op 22 Julie 2019.
  5. (en) "Gini Index". Wêreldbank. Besoek op 22 Julie 2019.

Bronne[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]