Tsjad

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
République du Tchad (Frans)
جمهورية تشاد‎ Jumhūriyyat Tshād (Arabies)
Republiek Tsjad
Vlag van Tsjad Wapen van Tsjad
Vlag Wapen
Nasionale leuse: Unité, Travail, Progrès (Frans)
الاتحاد، العمل، التقدم (Arabies)
(Afrikaans: "Eenheid, Arbeid, Vooruitgang")
Volkslied: La Tchadienne (Frans)
نشيد تشاد الوطني (Arabies)
(Afrikaans: "Die Tsjadiese lied")
Ligging van Tsjad
Hoofstad N'Djamena

12°06′N 16°2′O / 12.100°N 16.033°O / 12.100; 16.033

Grootste stad N'Djamena
Amptelike tale Arabies en Frans
Regering Unitêre dominant-party
presidensiële republiek (de jure)
onder 'n outoritêre
diktatorskap (de facto)[1][2]
Idriss Déby
Onafhanklikheid
• van Frankryk
• Huidige grondwet

11 Augustus 1960
14 April 1996
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
1 284 000[3] km2  (20ste)
496 000 myl2
1,9
Bevolking
 - 2015-skatting
 - 2009-sensus
 - Digtheid
 
13 670 084[4] (73ste)
11 039 873[5]
8,6 / km2 (212de)
22,3 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2019-skatting

$32,072 miljard[6] (123ste)
$2 505[6] (150ste)

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2019-skatting

$11,372 miljard[6] (130ste)
$888[6] (151ste)

MOI (2017) Green Arrow Up Darker.svg 0,404[7] (186ste)  –  laag
Gini (2011) 43,3[8] –  medium
Geldeenheid CFA-frank (XAF)
Tydsone
 - Somertyd
WAT (UTC+1)
nie toegepas nie (UTC+1)
Internet-TLD .td
Skakelkode +235

Tsjad (verouderde vorm: Tsjaad, Arabies: تشاد‎, Tshād, [ˈtʃaːd]; Frans: Tchad, [tʃa(d)], ), amptelik die Republiek Tsjad (Arabies: جمهورية تشاد‎, Jumhūriyyat Tshād; Frans: République du Tchad; letterlik: "Republiek van die Tsjad"), is 'n landingeslote land in Sentraal-Afrika. Dit grens aan Libië in die noorde, Soedan in die ooste, die Sentraal-Afrikaanse Republiek in die suide, Kameroen en Nigerië in die suidweste en Niger in die weste. Tsjad beslaan 'n oppervlakte van 1 284 000 km² en het 'n bevolking van 13 670 084 in 2015 gehad. Die hoofstad en grootste stad is N'Djamena, tot in November 1973 Fort Lamy genoem. Ander stede sluit in Sarh in die suide en Faya-Largeau in die noorde.

Nasa-Satellietbeeld van Tsjad
Kaart van Tsjad

Die Republiek Tsjad is die noordelikste van die vier onafhanklike Afrikalande wat uit die vroeëre Frans-Ekwatoriale Afrika ontstaan het en het op 11 Augustus 1960 onafhanklik geword.

As gevolg van die land se afstand van die see en die grootliks woestynklimaat word die land soms die "dooie hart van Afrika" genoem. In die noorde sluit dit die Tibestigebergte (3 415 m) in, die grootste bergreeks in die Saharawoestyn. Die sentrale gedeelte van Tsjad vorm deel van die Sahel en die suide behoort tot die Soedangebied. Die land beslaan ook 'n deel van die Tsjadmeer wat as gevolg van dehidrasie krimp. Hierdie meer is op 'n hoogte van 281 m geleë, is net meer as 'n meter diep en word deur 'n moerasgebied omring. Tsjad se belangrikste waterweë is die Chari- (1 200 km) en die Logonerivier (970 km), wat albei na die Tsjadmeer vloei.

Tsjad is een van die armste lande wêreldwyd, hoewel in onlangse jare die ontginning van ruolie begin het. Die klein landbousektor word deur die toenemende droogte in die streek ernstig bedreig. Naas die twee amptelike tale Arabies en Frans word onder meer Fula en Hausa gebesig. Etniese groepe sluit in Sara, Arabiere, Fula en Hausa. Sowat 52% van die land se bevolking is Moslems, gevolg deur Christene.[9]

Nywerheidsontwikkeling is gering en die land het nouliks enige delfstowwe. Die bevolking bestaan uit 'n groot aantal stamme wat verskeie tale en dialekte praat. Die belangrikste teenstelling lê egter in die verskil tussen die relatief dig bevolkte vrugbare suide (met 'n bevolking wat waarde heg aan hut tradisionele Afrika-waardes), en ’n gearabiseerde bevolking in die onvrugbare, yl bevolkte noorde van die land.

Tsjad kan volgens sy landskap in drie streke ingedeel word. Die vrugbaarste deel is die savannes in die suide, waar die meeste reën val. Ook die sentrale deel van die land word deur grasagtige vlaktes gekenmerk, maar in die noorde is daar uitsluitend sand van die Sahara. Tsjad is oor die algemeen 'n baie plat land.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) "Chad country profile, Political Rights and Civil Liberties". Freedom House. 2 September 2019. 
  2. (en) "This African Country Has Had a Yearlong Ban on Social Media. Here's What's Behind the Blackout". Time. 28 Maart 2019. Besoek op 2 September 2019. 
  3. (fr) "Le TCHAD en bref". INSEED. 22 Julie 2013. Besoek op 15 Februarie 2016. 
  4. (fr) Projections demographiques 2009–2050 Tome 1: Niveau national (Report). INSEED. Julie 2014. p. 7. http://www.inseedtchad.com/IMG/pdf/projections_demographiques_nationales.pdf. Besoek op 15 Februarie 2016. 
  5. (fr) DEUXIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH2, 2009): RESULTATS GLOBAUX DEFINITIFS (Report). INSEED. Maart 2012. p. 7. http://www.inseedtchad.com/IMG/pdf/rapport_resultats_definitifs_rapport.pdf. Besoek op 15 Februarie 2016. 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 (en) "Chad". Internasionale Monetêre Fonds. April 2019. Besoek op 2 September 2019. 
  7. (en) "2018 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2018. Besoek op 2 September 2019. 
  8. (en) "Gini Index". Wêreldbank. Besoek op 2 September 2019. 
  9. (en) "Chad". CIA World Factbook. Central Intelligence Agency. Besoek op 2 September 2019. 

Bronnelys[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]