NG gemeente Rondebosch
Die NG gemeente Rondebosch is 'n geskiedkundig belangrike gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die gelyknamige, suidelike voorstad van Kaapstad. Die gemeentegrense omvat, ná die inlywing van die Keurboom in Desember 1990 en 'n gedeelte van die Die Vlakte in 1989, die voorstede Rondebosch, Nuweland, Rosebank, Claremont, Mowbray en Rondebosch-Oos – 'n reusegebied vir 'n voorstedelike gemeente.
Inhoud |
[wysig] Voorgeskiedenis
[wysig] Kaapstad, die moeder van hul almal
Teen die jaar 1820 het die bevolking van Kaapstad sowat 18 000 getel, waarvan meer as 8 000 blankes was. Die syfer het vinnig toegeneem en die stad het in alle rigtings uitgebrei. Die middestad was nog die belangrikste woonbuurt, maar openbare geboue en handelshuise het langsamerhand die statige burgerwonings begin verdring. Vir die welgesteldes en die deftiges het dit ál meer gewoonte geraak om na die latere voorstede uit te wyk. Eers was Groenpunt, Drieankerbaai en Seepunt, met hul gematigde seeklimaat die gewildste toevlugsoorde, maar spoedig het die stroom sterker begin vloei na die suidekant. Anderkant die digbevolkte Papendorp het Rondebosch, een van die vroegste nedersettings buite die middestad, met sy skilderagtige omgewing, sy aanvallige villas en sy pragtige tuine 'n baie gunstige indruk gemaak. Hier het daar sowat 200 blankes gewoon, terwyl Wynberg, met sy militêre kamp, digter bewoon was.
Destyds het die Kaapse predikante die geestelike sorg van die hele bewoonde deel van die Skiereiland, van die ou Societeitshuys op Seepunt tot by Uiterst Hoek anderkant Simonstad, op hulle geneem. Vir baie van die inwoners van die Suid-Skiereiland, tussen Simonstad en Soutrivier tot by Kuilsrivier, het die afstand na Kaapstad met die swaar bergpaaie en die dwarrelende waaisand van die Kaapse Vlakte en Duine gereelde kerkbesoek erg bemoeilik. En waarskynlik om dieselfde rede het die leraars van die Kaap die mense ook maar nie te ywerig opgesoek nie.
So het die verlange na afstigting van hierdie gedeelte van die uitgestrekte Kaapse gemeente mettertyd posgevat. Hieroor is daar in Junie 1829 op 'n byeenkoms van belangstellende lidmate op Alexander van Breda se plaas Boshof beraadslaag en besluit. Gelukkig het hulle in sir John Truter, wat destyds aan die Kampgrond op Wynberg gewoon het, 'n kundige en geesdriftige kampvegter gehad en hul eenparige versoek om onder die leiding van hul leraars 'n afsonderlike gemeente te stig, is deur die Kaapse kerkraad en die koloniale regering in 'n gunstige lig beskou.
[wysig] Wynberg, eintlike moedergemeente
Op 20 September 1829 bevestig ds. Abraham Faure, leraar van Kaapstad en konsulent van die nuwe gemeente, die eerste kerkraadslede van NG gemeente Wynberg in hul amp. Die plegtige verrigtinge van dié geskiedkundige dag het in 'n ruim vertrek van die woonhuis van die heer E.A. Buijskes op sy bekende plaas Onder Schuur (later Westbrooke) plaasgevind, met ander woorde binne die grense van die latere Rondebosse gemeente. Van die ses eerste kerkraadslede het drie in die omgewing van Rondebosch gewoon, naamlik ouderling Alexander van Breda (1755-1842) op Boshof, diaken Cornelis Mostert (1787-1862) op Valkenburg en sy swaer diaken W.A. van Schoor (1782-1845) op Malta.
Daar was aanvanklik onsekerheid oor die mees geskikte perseel vir die nuwe gemeente se kerkgebou. Sommige wou dit op Wynberg hê en ander op Driekoppe (die latere Mowbray). In Augustus 1831 word die hoeksteen van die eerste kerkgebou vir die gemeente egter op 'n perseel gelê wat deur die regering aan die gemeente geskenk is en wel die hoogte waar Wynberg se kerkgebou vandag nog staan. In Desember 1834 was dit dr. Faure se voorreg om sy jongste broer, dr. Philip Eduard Faure (1811-1882), as die eerste leraar van die NG gemeente Wynberg te bevestig. Rondebosch en sy omgewing sou vir die volgende ses dekades en meer deel wees van hierdie oudste dogtergemeente van die NG gemeente Kaapstad in die Skiereiland en tot aan sy dood het dr. Faure sy mense hier getrou bearbei. Hoe groot die behoefte aan beter geestelike bearbeiding in hierdie dele van die Skiereiland werklik was, blyk daaruit dat die flinke leraar van Wynberg voor 1850 reeds met wyksdienste op Simonstad, Houtbaai en Claremont begin het, terwyl Philippi en Mowbray kort hierna by die lysie gevoeg is.
- Bediening op Claremont
In Junie 1849 het ds. Faure aan die Wynbergse kerkraad die wenslikheid van 'n afsonderlike werksaamheid in Claremont voorgedra. Bewus daarvan dat die bevolking van dié deel van hul gemeente aanmerklik toegeneem het, was die kerkraad vir die voorstel te vinde en drie dae later is daar met die werk van opvoeding en onderwys begin. Toe die skool van die Londense Sendinggenootskap gestaak moes word, is die kerkraad dringend gevra om dit oor te neem. 'n Kroniese tekort aan fondse het hulle huiwerig gemaak om die taak aan te pak, maar die nodige hulp het uit 'n onverwagte oord gekom: 'n Engelse heer wat hom kort vantevore daar gevestig het, het onderneem om vir ses maande die huur van die gebou te betaal. Uit die kerkkas is daar 'n gedeeltelike toelaag vir 'n onderwyser bewillig, terwyl daar verder op vrywillige bydraes gesteun is.
Terselfdertyd sou die leraar op sekere Sondagnamiddae, wanneer daar op Kalkbaai geen diens was nie, in Claremont kom preek. Dit het op 'n gereelde maandelikse diens uitgeloop en in 1851 het die kerkraad die skoolgebou teen £225 gekoop. Toe die dienste later nie meer nodig was nie, is die gebou aan ene J.A. van Niekerk verkoop wat dit aan die Wesleyaanse Sending oorgemaak het. In 1893 kom dit in die hande van die NG Sendinggemeente Wynberg en hulle staan dit weer af aan die sendinggemeente Claremont, wat teen die einde van 1924 gestig is.
- Bediening op Mowbray
Die ou plaas Welgelegen het jare lank aan 'n tak van die vooruitstrewende familie Van Reenen behoort, maar ook die familie Mostert het daar gewoon. Die gedeelte van die opstal by die ou meul, vroeër waarskynlik buitegeboue van die plaas en later jare 'n ministerswoning, het later behoort aan Sybrand J. Mostert (1791-1872), 'n skoonseun van Gysbert van Reenen. Vanweë sy belangstelling in kerklike sake het hy tot gerief van die mense in die buurt van sy plaas 'n stuk grond vir die oprigting van 'n kerkie geskenk en self ook ruim tot die boufonds bygedra.
Op 6 November 1863 is die hoeksteen van die gebou gelê deur die skenker van die grond. Die twee broers Faure, nou albei in besit van eredoktorsgrade in die teologie, dr. William Robertson van Swellendam en eerw. D.J.H. Ruyterbeeck van Wynberg se sendinggemeente het vir gepaste toesprake gesorg. Sewe maande later, om elfuur op die oggend van 16 Junie 1864, het 'n skare van die Mosterts se plaashuis af in 'n statige optog vir die inwydingsplegtigheid na die nuwe kerk beweeg. Onder hulle was die Wesleyaanse leraar en die leraar van die Episkopaalse kerk op Mowbray saam met sy kerkraad. Vooraan die stoet het ds. Philip Faure gestap en met 'n luide stem gedeeltes van Psalm 122, 123 en 125 voorgelees. Met die sleutel wat deur oud-diaken Gysbert Mostert, die seun van Sybrand Mostert, aan hom oorhandig is, het die leraar van Wynberg die deur oopgesluit. Terwyl die skare na binne gegaan het, het die bekende derde en vierde vers van Psalm 100 in die wintermôre opgeklink.
Nadat almal hul plek ingeneem het, het dr. Faure die kansel bestyg en die gebou plegtig, soos hy dit ten beste kon doen, aan die Allerhoogste opgedra. Treffend was sy woorde:
Groote Hemel Koning, Zie het huis hier aan; Neem het tot Uw Woning, Tot Uw Tempel aan.
Vervolgens het dr. Abraham Faure "met jeugdige kracht" (hy was toe al 68 jaar oud) 'n besonder indrukwekkende wydingsrede na aanleiding van Psalm 119:16 ((Statebybel) gehou: "Ik zal mijzelven vermaken in Uw inzettingen; Uw woord zal ik niet vergeten." Ná die diens het 'n groot deel van die toehoorders na die gasvrye plaaswoning gegaan waar daar vir die heuglike geleentheid "een ware liefdesmaaltijd" aangerig was. Vreugdevol het hulle die beste gebruik gemaak van die goeie dinge op die tafels, om die middag "met gespanne aandacht" na die welsprekende prof. John Murray, hoogleraar van die Kweekskool, te gaan luister. Sy preek was oor Efesiërs 1:10 (Statebybel): "Om in de bedeling van de volheid der tijden, wederom alles tot een te vergaderen in Christus, beide dat in den hemel is, en dat op de aarde is." Die program van liedere wat tydens die inwyding gebruik is, is in Engels opgestel en die psalms in hul Skotse vorm gesing. Twee honderd van die blaadjies is gedruk, waarvan 'n eksemplaar of wat behoue gebly het.
Die leraars van Wynberg het byna 30 jaar lank buitedienste in dié gebou gehou. Ná die afstigting van Rondebosch, wat tussen Wynberg en Mowbray geleë is, het die moedergemeente met sy gereelde wyksdienste op Mowbray gestaak en die kerkie het ander eienaars gekry. 'n Tyd lank is dit selfs gebruik deur 'n gemeente sonder status onder 'n afvallige leraar van die sendinggemeente Wynberg. Die mooi geboutjie het gestaan op die hoek van Rhodeslaan en Laanweg, terwyl die Van Reenens en Mosterts in die netjiese kerkhof onderkant die Rhodesgedenkteken teen die hang van Duiwelspiek rus.
[wysig] Aanleiding tot afstigting
- Verstedeliking
In die tagtigerjare van die 19de eeu het die gevreesde filloxera in die pragtige wingerde van die Kaapse Skiereiland verwoesting gesaai. Talle van die ou gevestigde boere-families moes die erwe van die vaders in die hande van vreemdes sien oorgaan. Hierdeur het die mooi dorpe van die Suid-Skiereiland hul landelike karakter begin inboet en sodoende het verstedeliking versnel. Die gemeente Wynberg het van sy lede verloor, maar terselfdertyd is sommige van die eertydse plase in erwe opgesny en die bevolking het toegeneem. Indien daar nie op die een of ander manier kerklik gesorg sou word vir die lidmate van die gemeentes Kaapstad en Wynberg, later ook die Nieuwe Kerk, wat in die omgewing van Rondebosch gewoon het nie, kon die Hollandse Kerk hulle heeltemal verloor het. Nadat die waardige ouderling van Kaapstad, die edele W.A.J. de Smidt van Westbrooke, jare vantevore reeds op die noodsaaklikheid van 'n gemeente in hierdie buurt gewys het, is die groot behoefte aan 'n afsonderlike gemeente tussen Wynberg en die stad, op grond van die groot afstand tussen die twee kerke, op die vergadering van die Ring van Kaapstad in Oktober 1888 op Simonstad beklemtoon. Ds. A.I. Steytler, medeleraar van Kaapstad, se voorstel dat die Ring in oorleg met die betrokke kerkrade die nodige stappe moes doen ten einde sodanige gemeente te stig, is sonder teenstem aangeneem, maar die leraar van Wynberg het nie aan die bespreking deelgeneem nie en ook buite stemming gebly. 'n Kommissie bestaande uit di. J.H. Neethling (Stellenbosch), A.I. Steytler (Kaapstad) en A.D. Lückhoff (Durbanville) is ook toe benoem om die ringsbesluit uit te voer.
- Nuwe werkkring
Hierdie leraars het geen gras onder hul voete laat groei nie, maar hul werk is deur eiesoortige probleme gekniehalter. Om die belanghebbendes saam te ontmoet, was onmoontlik en afsonderlik, moeilik. Nogtans het hulle die saak so goed hulle kon behartig deur besoeke aan bepaalde mense in hul woning of in hul kantoor in die stad af te lê. Die meeste van hierdie mense het hulle sterk aangemoedig; slegs een of twee het beslis gevoel dat dit 'n onbegonne taak was, aangesien die gemeente toe reeds slegs met moeite 'n leraar kon onderhou. Die kommissie was trouens bewus van die moeilikhede waarteen hulle moes arbei: Inwendig teen die gees wat in die leer en die praktyk van die NG Kerk geen behae gehad het nie en uitwendig teen diegene wat alles nagejaag het wat volgens die moede en vir die sinne strelend was. Die werk sou byna uitsluitlik in Engels moes geskied en daar moes 'n kerkgebou en pastorie gevind word. Ook was 'n man wat al die kwalifikasies vir so 'n werk besit het, "eene zeldzaamheid onder ons".
Daarteenoor het die moontlikheid om die te bereik, ewe vas gestaan. In Rondebosch, en blykbaar was dit vir die gemeente 'n uitgemaakte saak dat die middelpunt van die gemeente daar moes staan, was daar 'n geskikte gebou met 'n woning daarby wat voorlopig gebruik kon word. Dan kon daar op £100 per jaar uit die Fonds vir Hulpbehoewende Gemeentes gereken word en miskien sou die Voorsienigheid die regte man vir die taak stuur. In hul verslag aan die Ringsvergadering van 1889 het die kommissie dus aanbeveel dat daar tentatief met die werk begin en sou gou moontlik daarna verder oor die gemeentestigting besin moes word. Hiertoe het hulle die vergadering "een moedig hart en Gods zegen" toegebid.
Die kerkraad van Wynberg sou geen beswaar daarteen hê as die Ring in die geestelike behoeftes van die inwoners van Rondebosch, Mowbray en Maitland voorsiening kon maak nie. Hulle het slegs daarop aangedring dat die grens tussen Wynberg en die nuwe werkkring van Mount Pleasant teen tafelberg, langs Klipperstraat, verby Kleine Schuur en reguit na die Vlakteskeiding van hul gemeente moes loop. Verder moes dit almal wat aan Kaapstad se kant van daardie lyn woon en aan die gemeente van Wynberg getrou wou bly, vrystaan om dit te doen, terwyl die predikant van Wynberg die volste reg moes behou om sulke lidmate geestelik te bearbei.
Op grond van die kommissieverslag het die ring op 11 Oktober 1889 'n voorstel van di. Neethling en D.J. Pienaar (Simonstad) aangeneem:
"Die vergadering dra dit aan 'n kommissie op om in die gees van die aanbeveling van die vroeëre benoemde kommissie, hierdie saak terstond en met alle erns aan te pak. Sodra nodig, moet hulle met die Ringskommissie skakel wat dan die Sinodale Kommissie om dispensasie van die bepaling aangaande die waarborg van £200 vir die traktement van 'n leraar kon vra."
Die lede van die ou kommissie is toe weer benoem om die saak verder te voer. Hulle eerste stap was om dadelik aan die kerkrade van die Ring van Kaapstad te skryf dat daar, met die oog op die uiteindelike afstigting van 'n gemeente tussen Kaapstad en Wynberg, 'n leraar aangestel moes word om, sodra daar 'n geskikte lokaal gevind kon word, by wyse van proefneming met die prediking in daardie omgewing te begin. Om die traktement van minstens £200 per jaar vir so 'n predikant te vind, moet almal wat die betekenis van dié werkkring besef, die onderneming steun. Etlike persone in die buurt het reeds hul steun daaraan toegesê en uit die Fonds vir Hulpbehoewende Gemeentes is daar 'n bedrag bewillig, maar van die tien ringsgemeentes kon daar met reg verwag word dat elkeen £10 per jaar vir twee jaar sou waarborg.
Daar is selfs op belangstellendes buitekant die Ring van Kaapstad 'n beroep om hulp gedoen. "Wy lopen gevaar van velen van het opkomend geslacht in die buurt voor onzen Kerk te verliezen, indien niet spoedig voorzien worde in hulle behoeften." Ook lede van ander Envangeliese gemeentes wat op 'n ernstige evangelieprediking gesteld was, het hul blydskap daaroor betuig dat die NG Kerk in so 'n lank gevoelde behoefte sou voorsien.
- Gereelde dienste
Binne drie maande nadat die Ringsbesluit oor die begin van so 'n werkkring geval het, is die eerste Engelse dienste in verband met die Ned. Geref. Kerk in Rondebosch gehou. Omdat groot geboue in die omgewing skaars was, kon die kommissie nie maklik 'n geskikte plek van samekoms vind nie, maar eindelik is die "Glena Hall", 'n skoolkamer wat blykbaar aan ene mej. Nicholson behoort en op die Camp Ground gestaan het, teen £3 per maand gehuur. Hierdie saaltjie, wat langs die latere, verbrede Liesbeekparkweg gestaan het, sou jare lank 'n baie belangrike rol eers in die lewe van die moederkerk en later die sendingkerk van Rondebosch speel, in so 'n mate dat die jong NG gemeente soms selfs die Glena Saal-gemeente genoem is. Die eerste diens is op Sondagaand 19 Januarie 1890 deur dr. Andrew Murray van die gemeente Wellington gehou. Voor 'n aandagtige gehoor van sowat 200, soveel as wat die gebou kon bevat, het hy oor Johannes 1:44 (Statebybel) gepraat: "Des anderen daags wilde Jezus heengaan naar Galilea, en vond Filippus, en zeide tot hem: Volg Mij." Die harmonium is by die geleentheid deur mev. Helena Searl, die knap orreliste van die Groote Kerk, bespeel. Die volgende Sondag sou prof. J.I. Marais van die Kweekskool daar optree en sedertdien kon die kerkgangers elke Sondagaand na 'n ringspredikant of ander leraar luister. Verder is die hoop gekoester dat daar ook oggenddienste gehou sou kon word en dat die intekenlys 'n beter vertoning sou maak. As die regte man gekry kon word, sou die geld inkom, maar om iemand te beroep, het geld vereis. "Men kan niet altyd een prediker leenen," het die medewerker van De Kerkbode geskryf.
- Tydelike arbeid
Omdat die dienste baie gewaardeer is en die behoefte aan 'n tweede diens op 'n Sondag gevoel is, het die verantwoordelike kommissie vir ds. B.P.J. Marchand van Knysna in Maart 1890 besoek om vir drie maande te kom kyk wat daar op geestelike en kerklike gebied vir die mense van die buurt gedoen kon word. Terselfdertyd moes hy die moontlikheid vir die stigting van 'n klein gemeente daar ondersoek. Hy was gewillig om te kom, maar dit het nie maklik gegaan om 'n plaasvervanger te kry nie. Blykbaar het die deur tydens die sinodesitting van daardie jaar vir hom oopgegaan en in Desember 1890 het hy in sy nuwe werkkring aan die werk gegaan met 'n toelaag van £15 per maand waar meer as die helfte uit die Hulpbehoewende-Gemeentefonds sou kom.
Toe die kommissie later 'n gunstige verslag oor hom ontvang, vra hulle hom om die werk op 'n vaste voet te onderneem, met die gevolg dat hy hom van Knysna kon losmaak om vir goed Rondebosch toe te kom. Sy traktement was £250 per jaar en 'n gratis woning. Die kommissie kon nou ook hul hartlike dank betuig teenoor die leraars wat vroeër dienste waargeneem het en vir almal wat hulp verleen het.
- Op vaster voet
Die kommissie was baie teleurgesteld om in Junie 1891 te verneem dat die Hulpbehoewende-Gemeentefonds vanaf 1 Julie daardie jaar net £50 per jaar kon bydra. As dit nie was dat die gemeentes Kaapstad, Stellenbosch en Durbanville hulle tot £10 elk per jaar vir drie jaar verbind het nie, sou ds. Marchand se reeds klein salaris met £50 per jaar verminder moes word. Die gemeente spring nou aan die werk en omskep die boufonds ook in 'n waarborglys vir die dominee se salaris. Sewentig mense onderneem om 'n bedrag van amper £203 te waarborg vir vyf jaar. Nege het elk £10 gewaarborg. Verreweg die meeste van die wit ondertekenaars, want daar was ook bruin ondersteuners, het 'n Engelse naam gedra en ds. Marchand het dan ook aan die Wynbergse kerkraad berig dat slegs weinige van dié wat die beweging in Rondebosch ondersteun het, lidmate van die NG Kerk was. Van die vername mense wat die lys onderteken het, was sir Gordon Sprigg, kater verskeie male eerste minister van die Kaapkolonie, dr. J.H. Meiring Beck, later ook sir en minister, Lodewyk A.W. Beck, sy broer, en sir James Rose Innes, indertyd prokureur-generaal van die Kaapkolonie en later hoofregter van die Unie van Suid-Afrika.
[wysig] Gemeentestigting
Presies 'n week nadat die waarborglys deur die ringskriba ontvang is, het die afstigting van die gemeente Rondebosch op 10 September 1891 as tweede dogtergemeente van Wynberg 'n voldonge feit geword. In die destydse Kaapprovinsie is in die jaar 1891 vyf gemeentes gestig, naamlik Umtata, wat tans Mthatha heet, De Nieuwe Kerk (tans Tamboerskloof), Sterkstroom, Jamestown in die Noordoos-Kaap en Rondebosch, en in die Vrystaat Bothaville en Thaba Nchu. Omdat die NG Kerk toe nog 'n oorwegend landelike karakter gehad het, was Rondebosch die 106ste gemeente van die Kaapse Kerk, maar slegs die sewende gemeente binne die huidige metropolitaanse gebied van Kaapstad. Tussen die stigting van die eerste, NG gemeente Kaapstad (1665), en die tweede, Durbanville (1826), gemeente, het 'n volle 161 jaar verloop. Daarna het gevolg: NG gemeente Wynberg in 1829, NG gemeente Vishoek in 1855, die enigste bruin gemeente in die NG Kerk, St. Stephens in 1857, Drieankerbaai (Seepunt) in 1879, Tamboerskloof in 1891 en toe Rondebosch in dieselfde jaar.
Toe is die godsdiensbeoefening in Mowbray gestaak en later is die gebou verkoop. Dit is selfs 'n tyd lank deur 'n afvallige leraar van die Wynberg se sendinggemeente as kerkgebou van 'n gemeente sonder status gebruik. (Die kapel behoort tans aan die Wes-Kaapse Provinsiale Administrasie en staan op die hoek van Avenueweg en Rhodeslaan, net onderkant die Princess Christian-tehuis.)
Op 11 Oktober 1891 vergader die eerste kerkraad: J.G.L. Dreyer, C.D.G. Mostert, A.A. Philip, G. Twycross, P. G. Wege en C. H. Beck. Die gemeente bestaan uit slegs 76 lidmate, die voertaal by alle eredienste en vergaderings is Engels en die lidmate behoort aan beide die blanke en nie-blanke groepe van die samelewing. Die eerste leraar, ds. B.P.J. Marchand (1891-1906), is kort daarna beroep en die huidige kerkgebou nog in dieselfde jaar opgerig. Ds. Marchand is in 1907 deur sy skoonseun, ds. L.M. Kriel, opgevolg, wat op sy beurt opgevolg is deur ds. H.E. du Plessis (1911-1921).
Aanvanklik is in die eredienste net van Engels gebruik gemaak en eers 45 jaar ná die stigting van die gemeente, is die Engelse aanddienste afgeskaf en deur Afrikaanse dienste vervang. Dit was toevallig ook die jaar waarin die Laerskool Groote Schuur, deur die bemiddeling en ywer van lidmate van die gemeente, in die kerksaal gestig is.
In die eerste 30 jaar van die gemeente se bestaan het die politieke toestande van die land hulle ook hier laat geld. Boonop was die gemeente klein en die geldelike toestand sorgwekkend.
[wysig] Bekende vader en seun leraars
In 1922 word ds. P.G.J. Meiring, redakteur van die Kerkbode, gevra om die gemeente teen 'n geringe vergoeding en saam met sy ander werksaamhede deeltyds te bearbei. In 1932 word ds. Arnold Meiring, sy seun, gevra om hom behulpsaam te wees en so word hy as leraar bevestig.
Onder die geseënde bediening van vader en seun gaan die gemeente met rasse skrede vooruit en in 1939 word die gemeente Die Vlakte afgestig met die voorstede Lansdowne en Crawford as vername voedingsgebiede. Ds. P. de V. Grobbelaar het in 1938 leraar geword en gedurende sy bediening word die kerkgebou aansienlik vergroot deur die aanbou van 'n vleuel. Daar is ook in Claremont 'n kerksaal gebou waar daar gereeld dienste gehou is tot die NG gemeente Keurboom daar afgestig is in 1968. Die gemeente bereik 'n nuwe mylpaal toe ds. (later dr.) Andries Treurnicht, latere leier van die Konserwatiewe Party, as eerste medeleraar bevestig word.
[wysig] Onlangse geskiedenis
Die jare 50 en 60 was 'n bloeitydperk vir die Afrikaanse bevolking van die suidelike voorstede. Binne die gemeentegrense is die Hoërskool Groote Schuur as uitvloeisel van die gelyknamige laerskool in 1959 in die destydse administrateurswoning Vredenhof gestig. Rondebosch en haar twee dogters het in 1979 meer as 2400 volwasse (belydende) lidmate gehad. In 1990, ná die ontbinding van Die Vlakte, was die oorblywende twee gemeentes se gesamentlike lidmaattal sowat 1200. Rondebosch, as enigste oorblywende gemeente van die drie, se lidmaattal het lank bly daal, in 2000 625, 2004 375 en 2009 285, in 2010 konstant op 287, maar in 2011 verder gedaal tot net 260. Die meeste lidmate is bejaardes, waarvan 'n aansienlike deel in 'n tehuis en woonstelgebou vir ouer persone van die NG Kerk (in onderskeidelik Claremont en Rosebank) woon.
Die gemeente was lank die geestelike tuiste van talle Suid-Afrikaanse ministers, omdat die landgoed Groote Schuur binne die gemeentegrense en naby aan die kerkgebou geleë is. Pieter Willem Botha was die laaste eerste minister wat lidmaat van Rondebosch was.
Die gemeente het op 2 Maart 2008[2] afskeid geneem van sy leraar, dr. E.J. (Ernst) van der Walt, wat in 1982 hierheen gekom het. Sy opvolger is ds. Jan van Schoor Momsen, wat hierheen gekom het van Witbank se moedergemeente af[3].
Die sierlike kerkgebou is by Derryweg 2, Rondebosch, geleë. Die gemeente se aanlyn tuiste is www.ngrondebosch.co.za.
[wysig] Kerkbode berig oor inwyding van eerste kerkgebou
Die Kerkbode het as volg oor die inwyding op 16 Junie 1864 berig: "Een aanzienlijke schare verzamelde zich ten huize van den Broeder Mostert, ter plaatse 'Welgelegen,' ten einde vandaar zich in statigen optocht naar het nieuwe Godshuis te begeven. Te 11ure voormiddags trok de stoet, bestaande uit den Kerkeraad van Wijnberg, den Leeraar, en Kerkeraad van de Episcopaalsche Gemeente van Mowbray, de plaatselijke Wesleyaansche Leeraar, leeraren en zendelingen van de Gereformeerde Kerk, een aantal oud-kerkeraadsleden en vele broeders en zusters van deze en andere gemeenten naar de Kapel, terwijl Dr. P. E. Faure uit de 122, 123 en 125ste Psalmen met luider stem las. Bij het gebouw gekomen overhandigde de Broeder oud-diaken Gysbeit Mostert ZijnEerw. den sleutel en opende deze in naam van den Drieëenigen God het gebouw ter openlijke vereering van Zijn nooit volprezen Naam en ter verkondiging van het zaligmakend Evangelie van den Heere Jezus Christus, en trad men het huis binnen zingende Psalm 100 vers. 3 en 4. Nadat allen geplaatst waren, beklom Dr. P. E. Faure den Kansel en droeg het gebouw plegtig aan den Allerhoogsten op. Vervolgens hield Dr. Abraham Faure, die 35 jaren geleden de Wijnbergsche Gemeente gesticht had, de inwijdingsrede naar aanleiding van Ps. 119:16: 'Ik zal mij vermaken in uwe inzettingen." De rede was zeer indrukwekkend,-een ieder bewonderde de jeugdige kracht– waarmede dezelve werd uitgesproken, en vooral was het hartroerend de toespraak te hooren van den leeraar der gemeente, Z.Eerw. jongsten broeder, wien Z.Eerw. nu ongeveer 30 jaar geleden, in zijn heilig dienstwerk in deze gemeente had ingezegend, en wien hij geluk wenschte het gezegend middel in de hand des Heeren te zijn geweest, om het door Z.Eerw. voor 35 jaren begonnen werk zoodanige uitbreiding te geven dat er in de gemeente thans twee kerken en zeven grootere en kleinere kapellen bestonden.... Na den dienst begaf een groot gedeelte der toehoorders zich naar de woning van den Br. oud-ouderling S. J. Mostert, Sr., die voor deze gelegenheid een ware liefdemaaltijd had aangerigt. En daar was het in waarbeid; 'Zij aten te zamen met verheuging des harten.' In den namiddag, ten 3 ure, was die kapel weder welgevuld, en hoorde men met gespannen aandacht naar den welsprekenden redenaar, den Hoogleeraar John Murray, die de gemeente stichtte naar aanleiding van Efeze I: 10."
[wysig] Leraars
Die eerste leraar, ds. Marchand, was die tweede leraar, ds. Kriel, se skoonpa, terwyl ds. P.G.J. Meiring die oupa en ds. Arnold Meiring die oom was van die destydse administrateur van Kaapland, Kobus Meiring, wat getroud is met die suster van dr. Van der Walt (1982-2008) se vrou, Frieda[4]. Van die leraars wat die eerste 100 jaar hier in die bediening gestaan het, het net drie tien jaar of langer gebly.
- B.P.J. Marchand, 1891 – 1906 (die vader van die arbeidskolonie op Kakamas)
- Lourens Matthys Kriel, 1907 – 1909
- Hercules Enslin du Plessis, 1911 – 26 Maart 1921 (tree af)
- Pieter Gerhardus Jacobus Meiring, 1922 - 1938 (ook redakteur van die Kerkbode)
- Arnold Meiring, 1932 – 1938 (seun van bogenoemde en in 1957 en 1961 moderator van die Transvaalse Kerk)
- Pieter de Vos Grobbelaar, 1938 – 1941
- Petrus Swart, 1939 (hulpprediker, eerste leraar van Die Vlakte ná afstigting)
- Willem Stephanus Conradie, 1941 – 1948
- Adriaan (Attie) Jacobus van Wijk, 1949 - 1958 (vader van die skrywer en afgetrede hoof van die Nehemia-en Hugenote-Bybelinstituut op Wellington met dieselfde naam [5])
- Daniel Johannes Rabie, 1958 - 1964
- Gysbert du Toit Müller, 1958 – 7 Augustus 1965
- Prof. Johan Heyns, 1964 – 1966
- Willem Petrus de Vos, 1965 – 1968 (eerste leraar van NG gemeente Keurboom ná afstigting)
- Kenney O'Kennedy, 1966 – 1974
- Prof. Hermanus Adriaan Lombard, 1969 – 1973
- Dr. Jacobus Adriaan Vorster, 1971 - 1976 (met opdrag skoling van gelowiges vir gesprek met die Jode)
- Marthinus Johannes Jacobus Prinsloo, 1975 – 1982
- Andries Kinder Batt, 1976
- Dr. Ernst Jacobus van der Walt, 1982 – 2008
- Pieter Gabriel Thirion, 1989 – 1993 (kapelaan SAP)
- Johannes Petrus Theron, 1990 – 1995 (laaste leraar van NG gemeente Keurboom)
- Jan van Schoor Momsen, 2008 – hede
[wysig] Studenteleraars
- Theunis Christoffel Botha Stofberg, 1940 - 1944
- Andries Treurnicht, 1950 – 1954 (later redakteur van die Kerkbode, kabinetsminister en leier van die Konserwatiewe Party)
- Ockert Stephanus Heyns Raubenheimer, 1954 – 1957
- Johannes Willem Hanekom, 1957 – 1959 (skrywer van drie geestelike boeke)
- Prof. Johan Heyns, 1960 – 1964
[wysig] Verwysings
[wysig] Bronne
- Olivier, ds. P.L. (samesteller), Ons gemeentelike feesalbum. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
- Symington, Johan (et. al.), Jaarboek van die NG Kerke, Tydskriftemaatskappy, Kaapstad en Wellington, 1973, 1979, 1990, 1999, 2004, 2007, 2008.
- Dreyer, eerw. A. 1929. Kerksouvenir van Wynberg, Gemeente-Eeuwfeest 1829-1929, Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein: Nasionale Pers Beperk.
- Dryer, eerw. A. 1907. Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika. Kaapstad: Cape Times Beperkt.
- Hopkins, ds. H.C. 1966. Die Nederduitse Gereformeerde Kerk Rondebosch 1891-1966. Kaapstad: Feeskomitee van die N.G. Kerk, Rondebosch.
