Nobelprys vir Vrede

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Die Nobelprys vir Vrede is een van vyf Nobelpryse wat nagelaat is deur die Sweedse nyweraar en uitvinder Alfred Nobel. Die pryse vir Fisika, Chemie, Geneeskunde en Literatuur word jaarliks in Stockholm, Swede, toegeken, maar die toekenning vir Vrede vind plaas in die Noorweegse hoofstad, Oslo. Die Noorweegse Nobel-komitee word verkies deur die Noorweegse Parlement. Hulle kies die pryswenner en die prys word deur die komitee se voorsitter, tans Dr. Ole Danbolt Mjøs, toegeken. Ten tye van Nobel se oorlye was Swede en Noorweë in 'n posisie onderling waar die Sweedse parlement alleenlik verantwoordelik was vir buitelandse sake en Sweedse binnelandse sake, en die Noorweegse parlement slegs vir Noorweegse binnelandse sake. Nobel het dus stipuleer dat die Vredesprys deur Noorweë toegeken moes word, omdat hy gevrees het dat die verkiesingsproses negatief beïnvloed sou kon word deur 'n buitelandse moondheid. Volgens sy testament behoort die prys toegeken te word aan die persoon wat die beste of die meeste werk gedoen het vir die bevordering van broederskap tussen nasies, en vir die totnietmaking of vermindering van weermagte, en vir die ophou en bevordering van vredeskongresse.

Anders as met die ander Nobelpryse, kan die Vredesprys toegeken word aan 'n persoon of instansie wat te midde van die oplos van 'n konflik is, en is dit nie nodig dat die konflik reeds opgelos moet wees nie. As gevolg daarvan lyk sommige van die toekennings vir ons vandag ietwat verdag, omdat die pogings nie blywende vrugte afgewerp het nie. Voorbeelde hiervan is die toekennings gegee aan Theodore Roosevelt, Le Duc Tho, en Henry Kissinger. Voorts word die komitee ook voortdurend deur regse groepe gekritiseer omdat dit skyn dat hulle bevooroordeeld ten gunste van pro-linkse bewegings. Die prys toegeken aan Yasser Arafat, dien as brandstof vir hul argument, aangesien hulle hom beskou het as 'n ondersteuner van terrorisme.

Pryswenners[wysig]

Lys van Nobelpryswenners in die Vrede-kategorie vanaf 1901 tot op hede.


1900s - 1910s - 1920s - 1930s - 1940s - 1950s - 1960s - 1970s - 1980s - 1990s - 2000s

1900s[wysig]

Jaar Individu of Instansie Notas
1901 Jean Henri Dunant (Switserland) Stigter van die Rooi Kruis en beginner van die Geneefse Konvensies.
Frédéric Passy (Frankryk) Stigter en president van die Société Française pour l'arbitrage entre nations.
1902 Élie Ducommun (Switserland) en Charles Albert Gobat Eresekretarisse van die Permanent International Peace Bureau in Bern.
1903 Sir William Randal Cremer (VK) Sekretaris van die Internasionale Arbitrasie-liga.
1904 Institut de droit international (Gent, België).
1905 Bertha Sophie Felicitas Baronin von Suttner, née Baronin Kinsky von Chinic und Tettau (Oostenryk) Skrywer, erepresident van die Permanent International Peace Bureau.
1906 Theodore Roosevelt (VSA) President van die Verenigde State, vir sy vredesooreenkoms in die Russies-Japanse oorlog.
1907 Ernesto Teodoro Moneta (Italië) President van die Lombard League of Peace.
Louis Renault (Frankryk)
1908 Klas Pontus Arnoldson (Swede) Stigter van die Swedish Peace and Arbitration League.
Fredrik Bajer (Denemarke) Erepresident van die Permanent International Peace Bureau.
1909 Auguste Marie Francois Beernaert (België) Lid van die Cour Internationale d'Arbitrage.
Paul-Henri-Benjamin d'Estournelles de Constant (Frankryk) Stigter en president van die Franse parlementêre groep vir internasionale arbitrasie. Stigter van die Comité de défense des intérets nationaux et de conciliation internationale
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal.