Nobelprys vir Vrede
Die Nobelprys vir Vrede is een van vyf Nobelpryse wat nagelaat is deur die Sweedse nyweraar en uitvinder Alfred Nobel. Die pryse vir Fisika, Chemie, Geneeskunde en Literatuur word jaarliks in Stockholm, Swede, toegeken, maar die toekenning vir Vrede vind plaas in die Noorweegse hoofstad, Oslo. Die Noorweegse Nobel-komitee word verkies deur die Noorweegse Parlement. Hulle kies die pryswenner en die prys word deur die komitee se voorsitter, tans Dr. Ole Danbolt Mjøs, toegeken. Ten tye van Nobel se oorlye was Swede en Noorweë in 'n posisie onderling waar die Sweedse parlement alleenlik verantwoordelik was vir buitelandse sake en Sweedse binnelandse sake, en die Noorweegse parlement slegs vir Noorweegse binnelandse sake. Nobel het dus stipuleer dat die Vredesprys deur Noorweë toegeken moes word, omdat hy gevrees het dat die verkiesingsproses negatief beïnvloed sou kon word deur 'n buitelandse moondheid. Volgens sy testament behoort die prys toegeken te word aan die persoon wat die beste of die meeste werk gedoen het vir die bevordering van broederskap tussen nasies, en vir die totnietmaking of vermindering van weermagte, en vir die ophou en bevordering van vredeskongresse.
Anders as met die ander Nobelpryse, kan die Vredesprys toegeken word aan 'n persoon of instansie wat te midde van die oplos van 'n konflik is, en is dit nie nodig dat die konflik reeds opgelos moet wees nie. As gevolg daarvan lyk sommige van die toekennings vir ons vandag ietwat verdag, omdat die pogings nie blywende vrugte afgewerp het nie. Voorbeelde hiervan is die toekennings gegee aan Theodore Roosevelt, Le Duc Tho, en Henry Kissinger. Voorts word die komitee ook voortdurend deur regse groepe gekritiseer omdat dit skyn dat hulle bevooroordeeld ten gunste van pro-linkse bewegings. Die prys toegeken aan Yasser Arafat, dien as brandstof vir hul argument, aangesien hulle hom beskou het as 'n ondersteuner van terrorisme.
Pryswenners [wysig]
Lys van Nobelpryswenners in die Vrede-kategorie vanaf 1901 tot op hede.
1900s - 1910s - 1920s - 1930s - 1940s - 1950s - 1960s - 1970s - 1980s - 1990s - 2000s
1900s [wysig]
| Hierdie artikel is ten volle of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal. |
