Irak

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Islamitiese Republiek van Irak
جمهورية العراق
Jumhūriyat Al-Irāq
كؤماری عیراق
Komara Îraqê
Vlag van Irak Wapen van Irak
Vlag Wapen
Nasionale leuse: Allahu Akbar
Volkslied: Mawtini
Ligging van Irak
Hoofstad Bagdad
Grootste stad Bagdad
Amptelike tale Arabies en Koerdies
Regering Republiek
Foead Masoem
Nouri al-Maliki
Onafhanklikheid

3 Oktober 1932
van die Verenigde Koninkryk
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
438 317 km2  (58ste)
169 234 myl2
1,1
Bevolking
 - 2009-skatting
 - Digtheid
 
31 234 000 (39ste)
71,5 / km2 (125ste)
184,6 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2009-skatting

111 500 miljard
3 570

Geldeenheid Irakse dinar ([[ISO 4217|IQD]])
Tydsone
 - Somertyd
+3 (UTC+3)
+3 (UTC+3)
Internet-TLD .iq
Skakelkode +964

Die Republiek van Irak is geleë in die Midde-Ooste, in die suidweste van Asië. Irak grens aan Turkye in die noorde, Iran in die ooste, Koeweit in die suide, Saoedi-Arabië in die suid-suidweste, en beide Sirië en Jordanië in die weste. Irak het ook 'n baie nou kuslyn wat strek tussen Iran in die ooste en Koeweit in die suide.

Irak, vroeër bekend as Mesopotamië, het 'n bloeddorstige geskiedenis met gewelddadige oorloë teen Persië (Iran) en die Ottomaanse Ryk (Turkye). Irak, onder die bewind van die voormalige president Saddam Hoesein, was ook betrokke in drie van die grootste oorloë in die laaste helfte van die 20ste eeu.

Geskiedenis[wysig]

Irak lê in die gebied wat voorheen deel was van Mesopotamië ("Land van Twee Riviere", uit Grieks), ook bekend as die wieg van beskawing. In omstreeks 4 000 v.C. het die Soemeriese kultuur hier ontstaan en is die eerste skrif, spykerskrif, ontwerp.

In 2340 v.C. het die Akkadiese militêre leier Sargon die gebied verower.

Irak het Koeweit op 2 Augustus 1990 eensydig ingeval en dit het gelei tot Operasie "Desert Storm" op 17 Januarie 1991 toe die VSA en 28 ander lande Irak aangeval het met die seën van Verenigde Nasies-resolusie 678. Ongeveer 140 miljoen ton ammunisie is gebruik teen Irak, gelyk aan 7 Hirosjima-atoombomme. 'n Skietstaking is op 28 Februarie 1991 deur die VSA aangekondig. Opstandigheid is deur die regering van Hoesein onderdruk.

Politiek[wysig]

Saddam Hoesein se Ba'ath-party het die land van 1968 tot 2003 met 'n ystervuis regeer. Hoesien het in 1979 as president van Irak aan bewind gekom toe generaal Ahmed Bakr deur middel van 'n staatsgreep afgesit is. Onder Hoesein se outokratiese bewind het Irak drie oorloë gevoer, die Iran-Irak-oorlog (1980 - 1988), die Eerste Golfoorlog (1991) en die Tweede Golfoorlog (2003).

Onder die bewind van die Ba'ath-party is die Soenni-gemeenskappe deur Hoesein se regering bevorder omdat hy deel van dié gemeenskap was. Die Sjiïete en Koerde het baie swaar gekry onder die regering, wat duisende van hulle uitgemoor het, veral omdat hulle 'n groot bedreiging vir die Ba'ath-regering was. Die regering se gewelddadige beleide het selfs veroorsaak dat die Sjiïete en Koerde die pro-Sjiïtiese Iran in die oorlog ondersteun het.

Streke[wysig]

Irak bestaan uit 18 provinsies:

Geografie[wysig]

Die grootste dele van Irak is woestyn, alhoewel die gebied tussen die twee riviere uit uiters vrugbare grond bestaan. Die noord- en noordoostelike dele van die land bestaan hoofsaaklik uit bergreekse, terwyl die suidelike dele moerasagtige grond is. Die moerasse is egter deur Hoesein se regering gedreineer uit weerwraak teen die gebied se inwoners vir hul ondersteuning aan die Amerikaners na die Eerste Golf Oorlog.

Ekonomie[wysig]

Irak het die vyfe grootste bekende oliereserwes in die wêreld[1][2].

Demografie[wysig]

Ongeveer 4 miljoen Irakiërs woon in die buiteland. Hulle bestaan hoofsaaklik uit Koerde en Sjiïete wat weens politieke onderdrukking uit Irak gevlug het. Binne Irak bestaan ongeveer 75% van die bevolking uit Arabiere. Die res bestaan hoofsaaklik uit Koerde (15-20%), Asiate (Assiriërs) en Turke.

Ongeveer 97% van die bevolking is Moslems (Sjiïete 60% en Soennies 32%), en sowat 3% is Christene.

Verwysings[wysig]

Eksterne skakels[wysig]


 
Lande van Asië

Afghanistan | Armenië2 | Azerbeidjan1 | Bahrein | Bangladesj | Bhoetan | Broenei | Egipte | Filippyne | Georgië1 | Indië | Indonesië | Irak | Iran | Israel | Japan | Jemen | Jordanië | Kambodja | Kasakstan1 | Katar | Kirgisië | Koeweit | Laos | Libanon | Maledive | Maleisië | Mianmar | Mongolië | Nepal | Noord-Korea | Oesbekistan | Oman | Oos-Timor | Pakistan | Palestina | Rusland1 | Saoedi-Arabië | Singapoer | Siprus2 | Sirië | Volksrepubliek van Sjina (Sjina) | Sri Lanka | Suid-Korea | Tadjikistan | Thailand | Turkmenistan | Turkye1 | Verenigde Arabiese Emirate | Viëtnam

Omstrede gebiede: Abchasië - Nagorno-Karabach - Republiek van Sjina (Taiwan) - Suid-Ossetië - Turkse Republiek van Noord-Siprus

Afhanklike gebiede: Australië: Kerseiland - Kokoseilande | Verenigde Koninkryk: Akrotiri en Dhekelië2 - Britse Indiese Oseaangebied | Volksrepubliek van Sjina: Hongkong - Macau

1. Land deels in Europa. 2. Geografies in Asië, maar gereeld beskou as deel van Europa a.g.v. kulturele en historiese oorwegings.

Lande van: Afrika Europa Noord-Amerika Oseanië Suid-Amerika