Groot Trek

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Pierneef se skildery beeld die Die Groot Trek uit.
Die Groot Trek.

Die Groot Trek was 'n proses waartydens duisende nie-Britse Europese setlaars wat in die Kaapkolonie gewoon het, opwaarts na die noordelike dele van Suid-Afrika getrek het as gevolg van swak toestande en onderdrukking deur die Britse regering.

Voorspel tot die Groot Trek[wysig]

In 1652 is 'n Nederlandse nedersetting aan die Kaap gestig as 'n halfwegstasie vir bote tussen Europa en die Ooste. Namate die bevolking van Koloniste daar uitgebrei het, was daar 'n toenemende ontevredenheid met die landsbestuur. Op soek na weiveld vir hul vee, het die Koloniste ooswaarts oor die grens van die Kaapkolonie uitgewyk. Die Kaapse regering het telkens die grens verskuif om hierdie mense weer in te sluit. Op hierdie wyse is die kolonisering uitgebrei totdat die Groot-Visrivier, byna 1 200 km vanaf Kaapstad, teen die einde van die 18de eeu bereik is. Daar het die Koloniste die Oosgrensboere die Xhosa-mense teëgekom. Mettertyd het groot wrywing tussen die Oosgrensboere en die Xhosa ontstaan.

Aan die begin van die 19de eeu is die Kaap deur Brittanje verower. Vir die pioniers op die Oosgrens het dit geen verbetering van lewensomstandighede meegebring nie. Toestande het eerder verswak omdat die regering aan die Kaap geen begrip van die Oosgrensboere se probleme gehad het nie.

Omstandighede aan die Oosgrens het vir die pioniers onuithoudbaar geword. Op stoflike gebied het hulle met 'n gebrek aan grond, kapitaal en arbeid en 'n algehele onsekerheid van bestaan te kampe gehad. Hulle het 'n groot onafhanklikheidsgevoel ontwikkel en 'n gebrek aan selfregering het hulle gegrief. Die Oosgrensboere was veral afstammelinge van Nederlanders (hoofsaaklik vanuit Holland), Duitsers en Franse, en was saamgebind deur 'n gemeenskaplike taal wat later Afrikaans sou word. 'n Behoefte het by die pioniers ontstaan om 'n ver land buite bereik van die Kaapse regering te vind en daar in vrede en vryheid te woon.

Ná baie deeglike oorweging en beplanning het die pioniers besluit om hul huise en plase te verlaat en met waens na die binneland te trek. Vanaf 1835 het afsonderlike groepe begin om die binneland in te trek. Terugskouend oor hierdie gebeure is dié emigrante deur hul nageslagte "Voortrekkers" genoem.

In die Voortrekkermonument word die leefwyse en lotgevalle van die Voortrekkers op die historiese fries uitgebeeld.