Durban

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
(Aangestuur vanaf Port Natal)
Spring na: navigasie, soek
Durban
eThekwini (zu)
'n Uitsig oor Durban se binnestad, soos gesien vanaf die Moses Mabhidastadion
'n Uitsig oor Durban se binnestad, soos gesien vanaf die Moses Mabhidastadion
Vlag van Durban
Vlag
Wapen van Durban
Wapen
Ligging van Durban op 'n kaart (KwaZulu-Natal)
Durban
Durban
 Durban se ligging in KwaZulu-Natal
Koördinate: 29°53′S 31°3′O / 29.883°S 31.050°O / -29.883; 31.050Koördinate: 29°53′S 31°3′O / 29.883°S 31.050°O / -29.883; 31.050
Land Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika
Provinsie KwaZulu-Natal
Munisipaliteit eThekwini
Stigting 1880[1][2]
Regering
 - Burgemeester Zandile Gumede (ANC)
 - Adjunk-burgemeester Fawzia Peer
Oppervlak[3]
 - Stad 225,91 km²  (87,2 vk m)
 - Metro 2 292 km² (884,9 vk m)
Bevolking (2011)[3]
 - Stad 595 061
 - Digtheid 2 634/km² (6 822/myl2)
 - Metropolitaans 3 442 361
 - Metrodigtheid 1 500/km² (3 885/vk m)
Rasverdeling (2011)[3]
 • Blank 15,3%
 • Indiër/Asiër 24,0%
 • Kleurling 8,6%
 • Swart 51,1%
 • Ander 0,9%
Taal (2011)[3]
 • Engels 49,8%
 • Zoeloe 33,1%
 • Xhosa 5,9%
 • Afrikaans 3,6%
 • Ander 7,6%
Poskode (strate) 4001
Poskode (posbusse) 4000
Skakelkode(s) 031
Webwerf: eThekwini-munisipaliteit

Durban (Zoeloe: eThekwini, [ˈɛːʔtʰɛˌkwinĭ], afgelei van itheku, letterlik: "baai/lagoon"; vroeër Port Natal) is 'n hawestad in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika, langs die Indiese Oseaan met ongeveer 4 miljoen inwoners uit 'n diverse groep kulture. Dit is 'n gewilde vakansiebestemming weens goeie weer en die warm Agulhasstroom. Suid-Afrika se besigste hawe, Durban-hawe, is by Durban wat een van die wêreld se diepste natuurlike hawens is. Durban behels ook Suid-Afrika se derde besigste lughawe, die Koning Shaka Internasionale Lughawe, ná die O.R. Tambo Internasionale Lughawe in Johannesburg en die Kaapstad Internasionale Lughawe.

Durban se hawe

Die eThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit is een van Suid-Afrika se ag metropolitaanse munisipaliteite en volgens die sensus van 2011 die derde grootste metropolitaanse munisipaliteit van Suid-Afrika ná die Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit en die Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit. Durban is een van Afrika se grootste stede aan die Indiese Oseaan en Suid-Afrika se tweede besigste vervaardigingssentrum ná Johannesburg.

In 2000 het Durban saam met Umlazi en ander gebiede in die omgewing deel geword van die eThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit met 'n geskatte bevolking van 3 442 361 in 2011. Sedert 2016 dien Zandile Gumede van die African National Congress (ANC) as uitvoerende burgemeester van Durban.

Geografie[wysig | wysig bron]

Nasa-Satellietbeeld van Durban
Klimaattabel van Durban

Durban se stadgebied streek tussen die Drakensberge in die ooste tot die Indiese Oseaan in die weste. Net noord van Durban se hawe mond die Umgenirivier in die Indiese Oseaan uit.

Klimaat[wysig | wysig bron]

Durban is bekend vir sy gematigde, sonnige winterklimaat. Die stad het 'n oorvloed plantegroei en 'n subtropiese klimaat met sonskyn vir ten minste 320 dae per jaar. Gedurende die wintermaande van Junie, Julie en Augustus bly temperature tussen 16 °C en 25 °C en in die somer kan temperature 32 °C bereik met relatief hoë humiditeit. Durban se klimaat word deur die ewenaarstroom van die Indiese Oseaan voortgebring, die Agulhasstroom, wat 'n bron van warm, helderblou water is wat suidwes deur die Mosambiekkanaal vloei. Seewatertemperature aan die kus vergelyk meer gunstig met dié van die Mediterreense gebied in die somer (gemiddeld 24 °C), maar in die winter val die kwik selde onder 19 °C — Durban is sodoende 10 °C warmer as die Mediterreense gebied in dieselfde seisoen.[4]

Weergegewens vir Durban
Maand Jan Feb Mar Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Des Jaar
Hoogste maksimum (°C) 36,2 33,9 34,8 36,0 33,8 35,7 33,8 35,9 36,9 40,0 33,5 35,9 40,0
Gemiddelde maksimum (°C) 26,1 26,5 25,4 23,0 20,3 18,1 17,5 17,8 19,2 21,3 23,5 24,9 22,0
Gemiddelde temperatuur (°C) 24,5 24,5 24,0 21,7 19,2 16,8 16,5 17,7 19,3 20,4 21,8 23,4 20,8
Gemiddelde minimum (°C) 21,1 21,1 20,2 17,4 13,8 10,6 10,5 12,5 15,3 16,8 18,3 20,0 16,5
Laagste minimum (°C) 14,0 13,3 11,6 8,6 4,9 3,5 2,6 2,6 4,5 8,3 10,3 11,8 2,6
Neerslag (mm) 134 113 120 73 59 28 39 62 73 98 108 101 1 009
Sonskynure (u/d) 5,9 6,3 6,5 6,9 7,2 7,5 7,4 7,0 5,8 5,5 5,5 6,1 6,5
Reëndae (d) 15,2 12,9 12,6 9,2 6,8 4,5 4,9 7,1 11,0 15,1 16,0 15,0 130,3
Humiditeit (%) 80 80 80 78 76 72 72 75 77 78 79 79 77,2
Bron: World Meteorological Organization[5] NOAA[6]

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Indiese werkers in Suid-Afrika
Durban se stadsaal

Durban se natuurlike hawe, wat deur die Zoeloes Thekwini ("Strandmeer") genoem word, is op 25 Desember 1497 deur die Portugese seevaarder Vasco da Gama besoek. Hy noem die plek Rio de Natal of "Kersfeesrivier". Later is die naam gewysig na Port Natal, Portugees vir Kersfees.[7] In 1685 het die Engelse Good Hope die stad besoek, maar op 'n sandbank gestrand.

Port Natal bly drie eeue lank 'n toevlugsoord vir skipbreukeling-seemans, slawe- en ander handelaars. In 1822 het die Salisbury die sandbanke by Durban suksesvol deurkruis en by die Salisbury-eiland vasgemaak. Kaptein James King en Luitenant Francis George Farewell, albei eertydse offisiere van die Britse Vloot tydens die Napoleontiese Oorloë, was met handel tussen die Kaap en die Delagoabaai besig. Hulle het die zoeloekoning Shaka oortuig om 'n handelstasie vir ivoor en pelse te laat stig. Die eerste blywende nedersetting is in 1823 deur Britse setlaars gestig. Die stad groei vinnig en is in 1835 ter ere van die destydse goewerneur van die Kaapkolonie, sir Benjamin D'Urban, genoem.[8] Tydens die Groot Trek het in 1837 Piet Retief Durban bereik. In 1839 het die Voortrekkers die Natalia Republiek met die hoofstad in Pietermaritzburg gestig. Op 23 Mei 1842 het die Britte die Boere tydens die Beleg van Congella verslaan en die stad, destyds met 'n bevolking van sowat 1 200, oorgeneem. In 1843 het Natal 'n Britse kolonie geword en talle Britte het in Durban gevestig. Durban is met die Suid-Afrikaanse spoornetwerk verbind en die hawe is uitgebrei. Suikerrietplantasies is aangelê en suikerriet het die belangrikste uitvoer geword. Tot die opening van die Suezkanaal in 1869 was Durban die laaste Britse hawe in Afrika voor Brits-Indië en het dus as "laaste port van die Britse Ryk" bekend gestaan.

In die laat 19de eeu kom duisende Indiese landarbeiders na die besige stad se plantasies en hulle nakomelinge vorm vandag die belangrike Indiese element van die plaaslike bevolking. Tydens sy verblyf in Suid-Afrika tussen 1893 en 1915 werk die Indiese politikus Mahatma Gandhi vir 'n lang tydperk as 'n advokaat in Durban.

Vanaf 28 November tot 9 Desember 2011 het in Durban die 17de Verenigde Nasies se Klimaatberaad plaasgevind.[9]

Kultuur[wysig | wysig bron]

Durban se binnestad

Durban het 'n ryk kultuur met 'n gemengde inheemse Suid-Afrikaanse en Indiese invloed. Die stad staan bekend vir sy Indiese kookkuns mel al die speserye. 'n Voorbeeld is Bunny chow.

Musiek[wysig | wysig bron]

Rockmusiek[wysig | wysig bron]

Aangesien Durban hoofsaaklik 'n Engelssprekende streek is, is daar talle wit rockgroepe wat invloed vanuit die Verenigde State en Europa trek, nes vele ander groepe in die res van die land. Urban Creep was baanbrekers in die invoer van die sogenaamde "Durban-gevoel" in hul musiek.[10] In die afgelope jare het rockgroepe hul musiek professioneel begin produseer, wat tot die voortbrag van vele ateljeevervaardigde gehaltealbums gelei het.[10]

Ekonomie[wysig | wysig bron]

Durban is die belangrikste nedersetting in die ethekwini Metropolitaanse Munisipaliteit, die ekonomiese kragpunt van KwaZulu-Natal. Die stad is 'n soort mengsel van 'n handels- en nywerheidsstad.

Infrastruktuur[wysig | wysig bron]

Durban se houerterminaal

Die stad beskik oor 'n internasionale lughawe, Koning Shaka Internasionale Lughawe, terwyl daar ook spoorverbindings met Gauteng is. Die stad is ook verbind met Port Elizabeth en die Noordkus met die N2-nasionale pad, terwyl die N3-nasionale pad hier begin en in Johannesburg eindig. Die twee nasionale paaie kruis mekaar by die "EB Cloete-wisselaar" in Westville. Die N2 tussen Durban en Kaapstad is sowat 1 600 km lank, Pretoria is sowat 620 km noordwes en Johannesburg sowat 570 km.

Lughawe[wysig | wysig bron]

Die Koning Shaka Internasionale Lughawe bedien Durban en is in die voorstad La Mercy geleë, sowat 35 km noord van die binnestad. Dié lughawe is op 1 Mei 2010, net voor die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010, geopen en het die Durban Internasionale Lughawe vervang. Dit maak deel uit van die "Goue Driehoek" van Suid-Afrika, saam met die Kaapstad Internasionale Lughawe en die O.R. Tambo Internasionale Lughawe in Johannesburg. Dit is die negende besigste lughawe in Afrika en die derde besigste in Suid-Afrika, volgens data in 2016.[11]

Daarbenewens is die Virginia Lughawe en die Lugmagbasis Durban in die Durbanse gebied geleë.

Seehawe[wysig | wysig bron]

Die Durban-hawe is die grootste en besigste hawe in Afrika en is aan groot internasionale skeepsroetes geleë.[12] Durban is een van min natuurhawens tussen Maputo en Port Elizabeth. Dit is Suid-Afrika se grootste houerhawe en huisves die vierde grootste houerterminaal in die Suidelike Halfrond. Daarbenewens huisves die Durban-hawe die Vlootbasis Durban van die Suid-Afrikaanse Vloot.

MSC Cruises hanteer die MSC Sinfonia van November tot April elke jaar in Durban. Vanaf die Suider-Afrikaanse kruisseisoen 2018/2019 sal die Durban-hawe die veel groter en nuwer MSC Musica hanteer. Baie ander kruisskepe gaan elke jaar deur Durban, insluitende sommige van die wêreld se grootste, soos die RMS Queen Mary 2.

Die stadshorison van Durban

Demografie[wysig | wysig bron]

Meerderheidstale in Durban

   Afrikaans

   Engels

   Xhosa

   Zoeloe

   Geen meerderheidstaal

Etniese meerderhede in Durban

   Swartes

   Bruines

   Asiërs

   Blankes

   Geen dominante

   Geen bevolking

Durban is 'n etnies gemengde stad met kulturele rykdom van gemengde godsdienste en tradisies. Zoeloes vorm die grootste etniese groep. Durban huisves 'n groot getal Anglo-Afrikane en die meeste Indiërs in 'n enkele stad buite Indië. Indiërs het 'n groot invloed op die Durbanse kookkuns, kultuur en godsdiens.[13]

Volgens die sensus van 2011 het Durban 'n bevolking van 595 061, van wie 15,3 persent blankes, 51,1 persent swartes, 8,6 persent bruines en 24 persent Asiërs was.

Engels is die belangrikste huistaal in die stad wat deur 49,8 persent van sy bewoners gebesig word. Die ander groot huistaal is Zoeloe (33,1 persent).

Jaar Totaal Bruines Swartes Blankes Asiërs Nie gespesifiseer
2001[14] 536 644 55 036 197 907 136 956 146 745
2011[15] 595 061 51 130 304 188 91 212 143 000 5 531

Joodse gemeenskap[wysig | wysig bron]

Talle Jode het ywerig aan die stryd teen apartheid deelgeneem, onder meer tydens fakkeloptogte soos dié een in Durban in 1951, wat die Torch Commando gereël het

Hoewel Durban se Joodse bevolking altyd betreklik klein was vergeleke met dié van Johannesburg en Kaapstad, het hulle deurgaans ’n belangrike rol in die stadslewe gespeel. Een van die stigters van Port Natal was Nathaniel Isaacs, wat hierheen gekom het as jong man in 1825. Belangrike bydraes tot die hawe se vroeë ontwikkeling is gelewer deur Jonas Bergtheil en Daniel de Pass. Natal se eerste berit melih, vir die seun van die Durbaniet D.M. Kisch, is in 1876 uitgevoer deur eerw. S. Rapaport, wat vanaf Port Elizabeth af gekom het vir die seremonie. ’n Joodse begraafplaas is in 1880 aangelê. Drie jaar later is die gemeente gestig en in 1884 is ’n gebou wat eens ’n Metodistekapel was in ’n sinagoge omskep, met Bernard Lipinski (oorlede in 1907) as die eerste president.

Wat munisipale regering betref, is uitsonderlike diens gelewer Felix. C. Hollander (1876–1955), wat Durban se burgemeester was van 1910–’13, lid van die Natalse provinsiale uitvoerende komitee (1914–’23 en 1926–’39), senator van 1939–’48 en hoof van die plaaslike Joodse gemeenskap. Charles Phineas Robinson (oorlede 1938) was lid van die Natalse wetgewer en later van die Unie-parlement. Sy seun Albert was ook ’n parlementslid en was later hoë kommissaris in Londen van die Sentraal-Afrikaanse Federasie. Nog vooraanstaande Joodse Durbaniete was Philip Wartski (1853–1948) and Solomon Moshal (1894–1986).

Durban is minder beïnvloed deur immigrasie uit Oos-Europa as ander Suid-Afrikaanse gemeenskappe, maar terselfdertyd het die plaaslike Jode ’n aktiewe gemeenskapslewe. Daar was in 2004 drie Ortodokse en een Hervormde sinagoge, asook die gebruiklike gemeenskaps- en welsynsorganisasies. Die afname in die Joodse bevolking het in 1997 tot die sluiting van die stad se Joodse skool, Carmel College, gelei. In sy plek is die Akiva College in Umhlanga geopen wat onderrig bied aan leerders van gr. 1 tot gr. 12.[16]

Durban se Joodse Klub, die enigste instelling van sy soort in Suid-Afrika, het ’n belangrike rol gespeel in die gemeenskap se ontwikkeling. Die Raad vir KwaZulu-Natal se Jodedom is ’n koördinerende liggaam wat ook optree as provinsiale kantoor van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes. Sionistiese aktiwiteite staan onder leiding van die KwaZulu-Natalse Sionistiese Raad. In 2004 het Durban se Joodse sowat 2 750 getel.[17]

Sport[wysig | wysig bron]

Durban se Kingsmead-stadion word vir krieketwedstryde ingespan
Lugbeeld van die Kings Park-sportkompleks in 2009, links die Moses Mabhidastadion onder konstruksie en regs die Kings Park-stadion; albei stadions huisves rugby- en sokkerwedstryde

Twee van Durban se sokkerspanne ding in die Premier Sokkerliga mee: AmaZulu FC en Golden Arrows. Die AmaZulu FC speel hul tuiswedstryde oorwegend in die Moses Mabhidastadion, terwyl die tuiswedstryde van die Golden Arrows in die Koning Zwelithini Stadion beslis word.

Durban bied jaarliks verskeie uithouvermoë-wedstryde soos die Comrades-maraton en die Dusi-kanowedvaart aan.

Durban was een van die gasheerstede vir die Rugbywêreldbeker 1995 en vyf rugbywedstryde is in die Kings Park-stadion gehou, waarvan drie groepwedstryde, een kwarteindstryd en een halfeindstryd. Tydens die Krieketwêreldbeker 2003 is vyf krieketwedstryde in die Kingsmead-stadion aangebied, waarvan twee groepwedstryde, een Super Ses-wedstryd en een halfeindstryd. Tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010 is in Durban se Moses Mabhidastadion ses groepwedstryde, een agteindstryd, een kwarteindstryd en een halfeindstryd beslis.

In September 2015 is Durban as gasheerstad vir die XXIIste Statebondspele aangewys,[18] maar moes in Maart 2017 weens die gebreek aan finansiële middels die rol as gasheer verwerp.[19] Aansluitend is Birmingham, Engeland, as nuwe gasheerstad aangewys.[20]

Besienswaardighede[wysig | wysig bron]

  • Die Durban Botaniese Tuin is die grootste botaniese tuin in Afrika en is in 1849 gestig.
  • Die Juma Masjid-moskee is die eerste moskee wat in Durban gebou is.
  • Die Old Fort is in 1842 deur kaptein Thomas Smith opgerig as beskerming vir die Britse hawe.
  • Pearl Dawn is die vierde hoogste gebou in Suid-Afrika en is in 2008 gebou.

Susterstede[wysig | wysig bron]

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) "Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26)" (PDF). pp. xlv–lii. 
  2. (en) Evans, Owain. "Chronological Order of Town Establishment in South Africa". Besoek op 17 Mei 2018. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 "Hoofplek Durban". Sensus 2011. 
  4. (en) Climate (Webbladsy). durban.gov.za. URL besoek op 11 Desember 2009.
  5. (en) "World Weather Information Service – Durban". World Meteorological Organization. Besoek op 8 April 2014. 
  6. (en) "Durban/Louis Botha Climate Normals 1961–1990". National Oceanic and Atmospheric Administration. Besoek op 8 April 2014. 
  7. (en) Eric A. Walker [1928] (1964). “Chapter I: The discovery”, A History of Southern Africa. London: Longmans. 
  8. (en) Adrian Koopman. "The Names and the Naming of Durban". Natalia, the Journal of the Natal Society. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 3 November 2007. Besoek op 9 Julie 2008. 
  9. (en) Black, Richard (11 Desember 2011). "Climate talks end with late deal". BBC. Besoek op 17 Mei 2018. 
  10. 10,0 10,1 (en) Rock/Alternative (Webbladsy). durban.gov.za. URL besoek op 11 Desember 2009.
  11. (en) Africa Visual Data on Twitter. "Africa's 10 Busiest Airports in 2016". Besoek op 17 Mei 2018. 
  12. (en) "Africa's ports: The bottleneck: New investment alone will not fix Africa's ports. Governments need to deal with pilfering officials, too". The Economist. 19 Maart 2016. Besoek op 17 Mei 2018. 
  13. (en) Mukherji, Anahita (23 Junie 2011). "Durban largest 'Indian' city outside India". The Times of India. Besoek op 17 Mei 2018. 
  14. (en) Die 2001-sensussyfers soos weergegee deur Adrian Frith. URL besoek op 26 April 2018.
  15. (en) Die 2011-sensussyfers soos weergegee deur Adrian Frith. URL besoek op 26 April 2018.
  16. (en) Council of KwaZulu-Natal Jewry. URL besoek op 10 November 2017.
  17. (en) Jewish Virtual Library. URL besoek op 10 November 2017.
  18. (en) "Durban hosts 2022 Commonwealth Games". BBC. 2 September 2015. Besoek op 17 Mei 2018. 
  19. (en) "Commonwealth Games 2022: Durban 'may drop out as host'". BBC. 28 Februarie 2017. Besoek op 17 Mei 2018. 
  20. (en) "Commonwealth Games: Birmingham announced as host of 2022 event". BBC. 21 Desember 2017. Besoek op 17 Mei 2018. 

Bronne[wysig | wysig bron]

  • (en) Mary Fitzpatrick u. a.: South Africa, Lesotho, Swaziland. Lonely Planet Publications, Victoria 2004, bl. 281–296, ISBN 1-74104-162-7.
  • (en) Bill Freund: Insiders and Outsiders. Indian Working Class of Durban, 1910–90. Social History of Africa. James Currey Publishers, Portsmouth NH 1995, ISBN 0-85255-616-0.
  • (en) Paul Maylam, Iain Edwards (Hrsg.): A People’s City. African Life in Twentieth-Century Durban. University of KwaZulu-Natal Press, Portsmouth NH 1996, ISBN 0-86980-916-4.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]