Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Gnome globe current event.svg Die artikel of hierdie afdeling beskryf iets wat in die toekoms gaan plaasvind.
Die inligting mag spekulatief wees en is onderhewig aan nuwe verwikkelings.

Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014 is 'n algemene verkiesing wat op 7 Mei 2014 in Suid-Afrika gehou gaan word. Dit sal die vierde volledig demokratiese verkiesing wees sedert die einde van apartheid in 1994. Volgens die Grondwet van Suid-Afrika moet die verkiesing elke vyf jaar plaasvind. Die doel van die verkiesing is om 'n nuwe Nasionale Vergadering en provinsiale wetgewers te verkies. Die Nasionale Vergadering bestaan uit 400 lede wat deur eweredige verteenwoordiging verkies word en wat op hulle beurt die president van die land verkies.

Politieke partye[wysig]

Die regerende African National Congress (ANC) met die ondersteuning van die drieledige alliansie met die Kongres van Suid-Afrikaanse Vakverbonde (COSATU) en die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP) het sedert 1994 die meerderheid van die setels in die Nasionale Vergadering gehad. In 1999 en 2004 het die steun effens toegeneem maar in 2009 van 69% na 65.9% afgeneem. Die ANC word tans gelei deur Jacob Zuma wat in 2012 vir ’n tweede vyfjaartermyn verkies is tot president van die ANC toe hy ’n wegholoorwinning teen Kgalema Motlanthe, die enigste opponent, behaal het. Cyril Ramaphosa is aangewys as adjunk-president van die ANC nadat Motlanthe ’n tweede termyn van die hand gewys het.

Die Demokratiese Alliansie se steun het van 2004 tot 2009 toegeneem van 12.4% na 16.7%. Die party word gelei deur Helen Zille wat as leier herkies is tydens die party se Federale Kongres in Gauteng. Die Congress of the People (Cope) is die derde grootste party en word gelei deur Mosiuoa Lekota. Hy is egter deur Mbhazima Shilowa teengestaan met die geveg wat tot in die Hooggeregshof gedraai het. As gevolg van die stryery het die party heelwat steun verloor en dit het daarop uitgeloop dat die United Congress deur ontnugterde Cope-lede gestig is.

Die Vryheidsfront Plus word in die verkiesing gelei deur Pieter Mulder, adjunk-minister van landbou. bosbou en visserye nadat hy ook herkies is as leier. Mangosuthu Buthelezi is steeds die leier van die Inkatha Vryheidsparty (IVP) ten spyte van ’n aanslag deur Zanele kaMagwaza-Msibi, voormalige voorsitter van die IVP. Sy het die Nasionale Vryheidsparty gestig na ’n vete met Buthelezi.

Op 11 Maart 2014 het die Christen Demokratiese Party aangekondig dat die party hom aan die verkiesing onttrek omdat “met lede se swaarverdiende geld gedobbel word” in ’n poging om ’n setel in die parlement te kry.[1]

Die Suid-Afrikaanse Onafhanklike Verkiesingskommissie het op 17 Maart aangekondig dat 33 partye kandidate vir die nasionale parlementêre verkiesing geregistreer het. Die aantal partye wat om plekke in die provinsiale wetgewers meeding is soos volg:[2]

  • Wes-Kaap - 26
  • Gauteng - 22
  • Limpopo - 20
  • Oos-Kaap - 18
  • KwaZulu-Natal - 18
  • Vrystaat - 17
  • Mpumalanga - 16
  • Noord-Kaap - 16
  • Noordwes - 16

Vier partye het egter nog nie die verlangde deposito betaal nie en kan dalk hul deelname verbeur indien die nie voor 24 Maart gebeur nie.[3]

Nuwe partye[wysig]

Verskeie nuwe partye sal op nasionale en provinsiale vlak aan die verkiesing deelneem:

Alliansies/Samewerkingsooreenkomste[wysig]

Die Onafhanklike Demokrate wat 4 setels en 0.9% van die stemme in 2009 gekry het, gaan met die Demokratiese Alliansie saamsmelt voor die verkiesing.

Op 17 Desember 2013 is aangekondig dat vyf politieke partye, naamlik Cope, die IVP, die ACDP, die UCDP en die Vryheidsfront Plus ’n samewerkingsooreenkoms bereik het met 20 spesifieke prioriteite waaroor die partye eenstemmigheid bereik het. Die partye in die koalisie, genaamd die Kollektief vir Demokrasie en onder voorsitterskap van Mosiuoa Lekota van Cope, sal hul eie identiteite behou en onder hul eie name en logos aan die verkiesing deelneem.[4] Die IVP het aanvanklik deelname aan die koalisie ontken en gesê dat hulle versigtig is vir die stig van sulke koalisies omdat dit in vorige verkiesings slegs verwarring onder hul ondersteuners veroorsaak het.[5][6]

Op 20 Desember 2013 het NUMSA, een van Cosatu se grootste bondgenote, aangekondig dat hulle nie die ANC of enige ander politieke party sal steun in 2014 nie en dat NUMSA beplan om ’n nuwe werkersklas-kollektief soortgelyk aan die ontbinde Verenigde Demokratiese Front met die uiteindelike doel om ’n sosialistiese party te vorm wat aan die 2019-verkiesing gaan deelneem.[7][8]

Op 28 Januarie 2014 het die DA aangekondig dat Mamphela Ramphele ’n uitnodiging om as presidentskandidaat van die DA te staan, aanvaar het[9][10][11] en dat die DA en Agang sou saamsmelt.[12][13] Op 31 Januarie 2014 het Ramphele gesê dat sy nie DA-lidmaatskap wou aanvaar nie en dat sy die leier van Agang Suid-Afrika sal bly. Dit het heelwat verwarring veroorsaak.[14] Op 2 Februarie 2014 het Zille gesê dat Ramphele die ooreenkoms verloën het.[15] Ramphele het gevolglik verskoning gevra vir die omkeer in haar besluit en gesê dat die tydsberekening nie reg was nie.[16]

Op 6 Februarie 2014 is aangekondig dat die Cope-lede wat Shilowa-ondersteuners was, beplan het om by die United Democratic Movement van Bantu Holomisa aan te sluit.[17] Op 11 Maart 2014 het Al Jama-ah en die Afrika Moslemparty aangekondig dat hulle saam sou werk onder die naam Al Jama-ah Gemeenskapsparty.[18] Op 12 Maart is verslag gedoen dat ’n DA-LP, Beverley Abrahams, by die ANC aangesluit het.[19] Voorts is op 20 Maart 2014 bekend gemaak dat Lourie Bosman, Niekie van den Berg en Theo Coetzee hulle van die DA en Pieter Vorster van die Afrikanerbond hulle by die Vryheidsfront Plus aangesluit het en hulself as plrlementêre kandidate beskikbaar gestel het.[20]

Setels in die Nasionale Vergadering[wysig]

Party Leier Uitslae van vorige verkiesing
African National Congress
Jacob Zuma
264 setels (65.9%)
Demokratiese Alliansie
Helen Zille
67 setels (16.7%)
Congress of the People
Mosiuoa Lekota
30 setels (7.4%)
Inkatha Vryheidsparty
Mangosuthu Buthelezi
18 setels (4.6%)
Onafhanklike Demokrate
Patricia de Lille
4 setels (0.9%)
United Democratic Movement
Bantu Holomisa
4 setels (0.9%)
Vryheidsfront Plus
Pieter Mulder
4 setels (0.8%)
Afrika Christen Demokratiese Party
Kenneth Meshoe
3 setels (0.8%)
United Christian Democratic Party
Isaac Sipho Mfundisi
2 setels (0.4%)
Pan Africanist Congress of Azania
Alton Mphethi
1 setel (0.3%)
Minority Front
Shameen Thakur-Rajbansi
1 setel (0.3%)
Azanian People's Organisation
Jacob Dikobo
1 setel (0.2%)
African People's Convention
Themba Godi
1 setel (0.2%)
Nasionale Vergadering totaal
400 setels

Nuwe partye[wysig]

Party Leier
Africa Unite Party Robin Denton
African Independent Congress Mandla Galo
Agang SA Mamphela Ramphele
Al Jama-Ah Ganief Hendricks
Bosbokrand Inwonersvereniging Delta Mokoena
Dagga Party Jeremy Acton
Ekonomiese Vryheidsvegters Julius Malema
First Nation Liberation Alliance Larry Varrie
Front Nasionaal Hannes Engelbrecht
Independent Civic Organisation of South Africa Jeffrey Donson
Keep It Straight and Simple Party Claire Gaisford
Kingdom Governance Movement Mkhangeli Matomela
Lekgotla for Democracy Advancement Kokoloti Mametja
Nasionale Vryheidsparty Zanele kaMagwaza-Msibi
Pan Africanist Movement Mandla Maseko
Patriotic Alliance Gayton McKenzie
Peoples Alliance Samuel Kennedy
South African Progressive Civic Organisation Dan Kotzé
Ubuntu Party Michael Tellinger
United Congress Mluleki George
Workers and Socialist Party Moses Mayekiso

Verwysings[wysig]

  1. (en) "CDP onttrek aan verkiesing", The Citizen, 11 Maart 2013. URL besoek op 12 Maart 2014.
  2. (en) Simon, Natalie, "Rekordgetal politieke partye gaan in 2014 deelneem", SA Breaking News, 2014-03-18. URL besoek op 2014-03-18.
  3. (en) "Vier partye moet nog voldoen: OVK", Sowetan LIVE, 18 Maart 2014. URL besoek op 18 Maart 2014.
  4. (en) SAPA. "Opposisiepartye form koalisie in poging om ANC uit te kry", Mail & Guardian, 17 Desember 2013. URL besoek op 20 Desember 2013.
  5. (en) Makinana, Andisiwe, "IFP ontken betrokkenheid by nuwe opposisiekoalisie", Mail & Guardian, 18 Desember 2013. URL besoek op 20 Desember 2013.
  6. (en) Mkhize, Nce, "IFP ‘geskok’ om te verneem hy is deel van Kollektief vir Demokrasie", Business Day, 19 Desember 2013. URL besoek op 20 Desember 2013.
  7. (en) "Keelvol Numsa sny bande met ANC", Mail & Guardian, 20 Desember 2013. URL besoek op 20 Desember 2013.
  8. (en) Polgreen, Lydia, "Suid-Afrika se grootste vakverbond onttrek steun aan ANC", The New York Times, 20 Desember 2013. URL besoek op 21 Desember 2013.
  9. (en) "Ramphele sluit by ons aan – DA-bron", IOL, 28 Januarie 2014. URL besoek op 28 Januarie 2014.
  10. (en) "Ramphele: Dit is ’n verstommende oomblik vir SA", News24, 28 Januarie 2014. URL besoek op 28 Januarie 2014.
  11. (en) "Ramphele aangekondig as DA presidentskandidaat", Mail & Guardian, 28 Januarie 2014. URL besoek op 28 Januarie 2014.
  12. (en) Davis, Rebecca, "DA-Agang: Bel S vir Samesmelting", IOL, 28 Januarie 2014. URL besoek op 29 Januarie 2014.
  13. (en) Ensor, Linda, "Mamphela Ramphele sluit by DA aan as presidensiële kandidaat", Business Day, 28 Januarie 2014. URL besoek op 29 Januarie 2014.
  14. (en) Ramphele, Mamphela (31 Januarie 2014). “Ek sal nie Maandag DA-lidmaatskap aanvaar nie”. Politicsweb. URL besoek op 31 Januarie 2014.
  15. (en) Zille, Helen (2 Februarie 2014). “Mamphela Ramphele het ons ooreenskoms verloën”. Politicsweb. URL besoek op 2 Februarie 2014.
  16. (en) "Ramphele sê sy het regte besluit geneem i.v.m. DA-kandidaatskap", Times LIVE, 3 Februarie 2014. URL besoek op 3 Februarie 2014.
  17. (en) Zuzile, Mphumzi, "Shilowa se COPE-faksie sluit by UDM aan", Daily Dispatch, 6 Februarie 2014. URL besoek op 7 Februarie 2014.
  18. (en) Meyer, Warda, "Kaapse Moslempartye verenig vir stembus", IOL News, 11 Maart 2014. URL besoek op 11 Maart 2014.
  19. (en) "LP skop DA deur by AND aan te sluit", The Times, 12 Maart 2014. URL besoek op 12 Maart 2014.
  20. Mulder, Pieter (20 Maart 2014). “Verkorte CV’s van die eerste 25 kandidate op die VF Plus se nasionale kandidatelys”. (html) VF Plus. URL besoek op 20 Maart 2014.