Pous Pius X

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Pous Pius X
Pius X.jpg
C o a Pio X.svg
Geboortenaam Giuseppe Melchiorre Sarto
Pontifikaat begin 4 Augustus 1903
Pontifikaat eindig 20 Augustus 1914
Voorganger Leo XIII
Opvolger Benedictus XV
Gebore 2 Junie 1835
Riese, Lombardye
Sterf 20 Augustus 1914
Rome, Italië
Ander pouse genaamd Pius

Die heilige Pous Pius X was die 257ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk vir 11 jaar en 17 dae, van 1903 tot 1914. Hy is bekend weens die instelling van die kindernagmaal en die bestryding van modernistiese dwalinge.

Biografie[wysig]

Pous Pius X[1][2] is gebore as Giuseppe Melchiorre Sarto op 2 Junie 1835 in Riese, Lombardye. Hy was ‘n seun van Giovanni Battista Sarto en Margarita Sanson, vermoedelik ‘n immigrant uit Pole. Hy het drie broers en ses susters gehad. Hy is gedoop op 3 Junie 1835. Sy familie was baie arm en hy het sy skoolopleiding gesien as ‘n groot voorreg. Hy kry ‘n beurs vir priesteropleiding en begin sy kerklike loopbaan as priester in Tombolo. Uiteindelik word hy kardinaal-patriarg van Venesië. Op 4 Augustus 1903 volg hy Pous Leo XIII en word gekroon op 9 Augustus 1903 deur kardinaal Luigi Macchi. Hy regeer tot sy dood op 20 Augustus 1914 en word opgevolg deur Pous Benedictus XV. Die naam ‘Pius’ beteken 'die vrome'.

Kerklike loopbaan[wysig]

Sarto word op 18 September 1858 tot priester gewy en kry Tombolo as sy eerste gemeente. Hy studeer verder terwyl hy werk en konsentreer op die teologie van Thomas van Aquino en kerklike reg. In 1867 word hy aartspriester van die katedraal in Salzano. In die vroeë 1870’s word hy kanunnik van die katedraal in Treviso en rektor van die seminarie in die stad. Op 10 November 1884 word hy aangestel as biskop van Mantua deur Pous Leo XIII. Op 12 Junie 1893 word hy kardinaal met San Bernardo alle Terme as titelkerk. Drie dae na sy benoeming as kardinaal word hy patriarg van Venesië.

Loopbaandatums[wysig]

Pontifikaat[wysig]

Na die dood van Pous Leo XIII was die verwagting dat die kardinaal-staatssekretaris kardinaal Mariano Rampolla del Tindaro pous sou word. Sy verkiesing is egter geveto deur keiser Frans Joseph I van Oostenryk. Die rede daarvoor was waarskynlik dat Rampolla dat Frankryk, Rusland en Duitsland gesteun het, eerder as Oostenryk en Pole. Giussepi Sarto is toe verkies omdat hy as konserwatief ‘n teenstelling tot Rampolla was.

Die eerste daad van Pius X[3] was om die vetomag van staatshoofde af te skaf en te dreig dat enige kardinaal wat sy veto tot voordeel of in opdrag van ‘n wêreldlike mag sou uitbring, geëkskommunikeer sou word. Hy tree streng op teen die modernisme veral in Frankryk, Duitsland en die Verenigde Koninkryk. In 1907 publiseer hy die ensikliek “Pascendi Dominici Gregis” wat die kerk probeer suiwer van die moderniste. Die uitwerking daarvan was problematies. Pius se opvolger Pous Benedictus XV het die stryd later verswak en die modernisme het herleef onder latere pouse. Pius X bestry ook die fundamentalisme van die verligting, die liberalisme en die kommunisme. Hy was voorstander van vrywillige liefdadigheid onder leiding van die kerk, eerder as sosialisme deur die staat. Hy tree ook op teen korrupsie en simonie in die kerk. Met sy pouslike brief “Tra le sollecitudini” van 1903 probeer hy die Gregoriaanse kerkmusiek te herstel. Een jaar later gee hy die Benediktynse klooster in Solsesmes opdrag om ‘n nuwe “Graduale” (gesangboek) op te stel waarin die Gregoriaanse musiek in al sy glorie herstel is. Op 5 April 1906 ekskommunikeer Pius die Maria-aanbidders (“Mariavite”) Feliksa Kozlowska en Jan Maria Michal Kowalski. Kozlowska was die eerste vrou wat ooit deur ‘n pous geëkskommunikeer is. Pius X is veral bekend weens die bevordering van die nagmaalgebruik in die Rooms-Katolieke Kerk. Hy het leeftydsgrens vir nagmaalgebruik van 12 of 14 tot 7 jaar verminder. Die pous sterf ‘n paar weke naas die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog.

Die kollege van kardinale[wysig]

Pous Pius X het 50 nuwe kardinale aangestel in 7 konsistories. Weens die omvang van die lys word dit hier gehou.

Saligverklarings[wysig]

  • 1903 – Johannes van Vercelli.
  • 9 Desember 1903 – Amadeus van Lausanne.
  • 9 Desember 1903 – Arigius van Gap.
  • 9 Desember 1903 – Hugh (Hugo) van Bonnevaux.
  • 1904 – Eldrad (of Heldrad) van Novalese.
  • 1 Januarie 1904 – Cassian Vas Lopez-Neto.
  • 29 Augustus 1904 – Gaspare del Bufalo.
  • 23 Oktober 1904 – Agathatange Nourry van Vendôme.
  • 1905 – Stephanus Pongrácz.
  • 8 April 1905 – Jean Baptiste Marie Vianney.
  • 13 Mei 1906 – Julie Billart.
  • 20 Mei 1906 – Valentine Berrio-Ocha.
  • 27 Mei 1906 – Die sestien martelaresse van Compiègne
    • Anne Petras.
    • Anne-Marie-Madeleine Thouret.
    • Marie Genevieve Meunier.
    • Rose Chretien de la Neuville.
    • Marie Claude Cyprienne Brard.
    • Madeleine-Claudine Ledoine.
    • Marie-Anne Brideau.
    • Marie-Anne Piedcourt.
    • Marie-Antoinette (Anne) Hanisset.
    • Marie-Françoise Gabrielle de Croissy.
    • Marie-Gabrielle Trézel.
    • Angélique Roussel.
    • Julie (of Juliette) Vérolot.
    • Marie Dufour.
    • Catherine Soiron.
    • Teresa Soiron.
  • 1907 – Magdalen Albrizzi.
  • 1907 – Clarus van Vienne.
  • 1907 – Zdislava Berka.
  • 1907 – Don Giovanni Bosco.
  • 1908 – Maria Magdalena Postel.
  • 24 Mei 1908 – Madeline Sophie Barat.
  • 31 Mei 1908 – Gabriel Marie Possenti.
  • 12 Augustus 1908 – Christina van Stommeln (ook Kristina Bruso of Bruzo)
  • 1 Desember 1908 – Jan van Ruysbroeck.
  • 1909 – Andrew Nam Thung.
  • 1909 – Agnes De.
  • 11 April 1909Johanna van Arkel (Jeanne d’Arc).
  • 25 April 1909 – Jean Eudes.
  • 1 Mei 1909 - Giuse Nguyen Van Luu.
  • 2 Mei 1909 – Agatha Lin.
  • 2 Mei 1909 – Hieronimus Lu.
  • 25 Augustus 1909 – Otto (of Utto) van Metten.
  • 1911 – Giacomo (Jakobus) van Viterbo.
  • 1911 – Bonaventure Tornielli

Heiligverklarings[wysig]

Bulle, briewe, ensiklieke en dekrete[wysig]

Verering[wysig]

Pius X is op 3 Junie 1951 salig verklaar deur Pous Pius XII. Dieselfde pous het Pius X heilig verklaar op 29 Mei 1954 veral as teken teen die modernisme. Sy feesdag is op 21 Augustus maar in die tridentynse liturgie op 3 September.

Bibliografie[wysig]

  • Artaud de Montor, Alexis, Chevalier de. (1911) The lives and times of the popes (vertaal vanaf "Les vies des papes") The Catholic publication Society of America, New York. Heruitgee: Kessinger Publishing. http://www.saint-mike.org/library/ papal_library/default.asp
  • Duff, Eamon (2001). Saints and Sinners: A History of the Popes, Yale University Press. ISBN 0300091656.
  • Maxwell-Stuart, P. G. (2002). Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present, Thames & Hudson. ISBN 0500017980.

Verwysings[wysig]

  1. De Montor, Artaud, Chevalier de. 1911. The Lives and Times of the Popes. The Catholic Publications Society, New York.
  2. Pius X, Saint. (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe Edition. Chicago: Encyclopædia Britannica.
  3. Benigni, U. (1911). Pope Pius X. In The Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. Retrieved November 13, 2012 from New Advent: http://www.newadvent.org/cathen/12137a.htm

Eksterne skakels[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Pous Pius X (kategorie)
Wikisource
Die Engelse Wikisource bevat bronmateriaal oor hierdie onderwerp onder die titel:
  • BBKL Inskrywing (met Literatuurverwysings) in die Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (Duits)
  • Bulle 'n Databasis van pouslike ensiklieke, dekrete en bulle (in Engels)
  • Inskrywing in die Giga Catholic Information (Engels).
  • Inskrywing in die Saint-Mike Papal Library (Engels).

Nota[wysig]

Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

Opvolging[wysig]

Voorafgegaan deur:
Giovanni Berengo
Biskop Van Mantua
18841893
Opgevolg deur:
Paolo Origo
Voorafgegaan deur:
Domenico Agostini
Patriarg van Venesië
18931903
Opgevolg deur:
Aristide Cavallari
Voorafgegaan deur:
Leo XIII
Pous (Pontifex Maximus)
19031914
Opgevolg deur:
Benedictus XV


Teenpouse

HippolitusNovatianusFelix IIUrsinusEulaliusLaurentiusDioscurusEugenius I - Theodorus IIPaschalis ITheofilactus - Constantinus IIFilippusJohannes VIIIAnastasius IIIChristoforusBonifatius VII - Johannes XVIGregorius VISilvester IIIBenedictus XHonorius IIClemens IIITheodoricusAlbertusSilvester IVGregorius VIIICelestinus IIAnacletus IIVictor IV (Gregorius) - Victor IV (Octavianus)Paschalis IIICallixtus IIIInnocentius IIINicolaas VClemens VIIBenedictus XIIIAlexander VJohannes XXIIIClemens VIIIBenedictus XIVFelix V - Moderne Teenpouse

Basis URL: http://nl.wikipedia.org/wiki/Paus_Pius_X